Sara Teasdale, Helbestkareke Jibîrbûyî
 

Sara(h) Teasdale li St. Louisa Missouriyê, di 8ê gelawêja 1884an de ji dayik bû. Bavê wê John Warren Teasdale di bajêr de karsazekî naskirî bû. Diya wê Mary Elizabeth Willard Teasdale û bavê wê, kesên bervekirî û du baptîstên xwedî mîrateya pûrîtaniya dilsoz bûn. Sarayê zarokatiya xwe li dûrî bergirtîbûnê derbas kir. Di nava şert û mercên “Kelepûra Nazikiyê” ya wê heyamê de mezin bû.

Heya ciwaniya wê, navê wê yê di nava malbatê de Sadie bû. Dema ku cara pêşîn helbesteke xwe da çapkirin, h’ya navê xwe avêt, navê wê ji wir ve ye wekî Sara ket binê qeftê.

Ji îngilîzî werger û amadekirin: Kawa Nemir

Sara(h) Teasdale li St. Louisa Missouriyê, di 8ê gelawêja 1884an de ji dayik bû. Bavê wê John Warren Teasdale di bajêr de karsazekî naskirî bû. Diya wê Mary Elizabeth Willard Teasdale û bavê wê, kesên bervekirî û du baptîstên xwedî mîrateya pûrîtaniya dilsoz bûn. Sarayê zarokatiya xwe li dûrî bergirtîbûnê derbas kir. Di nava şert û mercên “Kelepûra Nazikiyê” ya wê heyamê de mezin bû.

Heya ciwaniya wê, navê wê yê di nava malbatê de Sadie bû. Dema ku cara pêşîn helbesteke xwe da çapkirin, h’ya navê xwe avêt, navê wê ji wir ve ye wekî Sara ket binê qeftê.

Heya neh saliya xwe, perwerdehiya xwe ya seretayî di malê de wergirt. Paşê, li St. Louisê, di dibistaneke keçan de, ku kalikê T. S. Eliotê helbestkarê mezin ew dibistan damezirandibû, dest bi xwendinê kir. Miriyê pirtûkan bû; gelek helbestkarên mezin di demeke zû de nas kir. Heweskareke xwezayê, hûrnêreke hestên dilê xwe bû. Zêde narîn û hesttenik bû, gava ku dinya li serî dihat hev, destê xwe ji derdora xwe dişûşt. Tesîba bavê xwe dikişand, lewma jî, di evînê de bi ser nediket. Hewîna wê nedihat ku mêrek jê re bibêje “na”. Demekê, ew jî ji dûr ve, ji helbestkarê bi navê Vachel Lindsay hez kir. Di 1914an de, bi Ernst Filsinger re mêr kir, lê piştî kurtedemekê hev berdan. Bi derbasbûna salan re, fikra xwekuştinê û mirinê, wekî nexweşiyekê pê re peyda bû.

Fêr bû ku wê çawa dezgînên hestên xwe di seqaya bedew a aram de di destên xwe de bigirta. Destûra pûrîtaniyê ya pakî û nepakiyê û çêjwergirtina ku ji serekaniyên cîhana pûrîtan û yewnan girt, hiştin ku Sara helbesteke xwedî paşxaneyeke dewlemend bizeyîne. Gernameya hestên xwe kir helbest, bû dilbend ji kêliyên dilê xwe yên nemir re. Profîla helbesta wê ji risteyên zarokane dest pê dike, diçe ta dahûrandinên têkel û ciyawaz. Bi wî awayî, gelekî balkêş e, helbesta Sara Teasdale helbesteke ew çend firawan e, ku pireyekê ava dike di navbera qonaxên wekî Emily Dickinson û Christina Rossetti û destpêka sedsala bîstemîn de.

Sara Teasdalea ku dabû ser riya pêjinkariya Sapphoya yewnan, di 29ê rêbendana 1933yan de, li mala xwe ya li bajarê New Yorkê, bi dermana xewê xwe kuşt.

Ev helbestkara ku îro pir kêm kes qala wê dikin, bi ya min, gencîneyeke veşartî ye, zêrê zer e, ku di binê erdê de maye. Ez dikarim bibêjim, ji bo min kifşeke bêpayan giranbuha ye.

اend berhemên wê ev in: Soneyên Ji Duse Re (1907), Helena Troyî (1911), اemên Berî Li Deryayê (1915), Stranên Evînî (1917), Pêt û Sî (1920), Serkeftina Seyr, ku pirtûka wê ya dawîn e, gelek kes dibêjin, Sarayê di vê pirtûka xwe de pêşbîniya mirina xwe kiriye.




اend Nimûne Ji Helbestên Sara Teasdaleê:



Ba


Bayek digobile li ser serê giyanê min,

Dibihîsim şev pê ve dike girî û gazî...



Qey li darê dinyayê ji min re xweşî nîn e


Ji te pê ve bi kesekî re bim?



Tehe, bê ez kirim jîr û zana,


Li ser serê giyanê min ê tazî gobilî...



Li darê dinyayê ji min re xweşî nîn e


Bi te re bim jî.




“Bila Ji Bîr Bibe”



Bila ji bîr bibe, wekî kulîlkekê ji bîr dibe,


Bila ji bîr bibe wekî agirekî ku demekê zêr distrand,



Bila heta hetayê ji bîr bibe,


Dem hevaleke piyar e, wê me pîr bike.



Ku yekî pirsî, jê re bibêje, ji bîr bû


Ji zû de, ji mêj ve,



Wekî kulîlkekê, wekî agirekî, wekî pêjna piyan a bêdeng


Di berfeke ji mêj ve jibîrbûyî de.




Biryana Heyvê



Heyv, bi qasî berahiya perikekî ziravkî peritî,

Di berbangê de ewr difirin,

اi xweş e ku biçin jî, ronî êrîşî roniyan bikin, hê jî


Ronî bidin, bimirin.


تvar: New York


Toza êvarê ya şîn li ser serê bajarê min,

Li ser serê zeryaya banan û kokelên bilind


Ku roniyên pencereyan, bêjimar û bêhesab,


Ji dîwaran dibişkivin wekî kulîlkên ku hildikişin.


Lê Ne Bo Min


Şeva avrêlê aram û şêrîn e,


Her darekê kulîlk vekirine;


Lê ne bo min.


Hêminiya min di sîngê wî de veşartî ye


Li ciyê ku ez ê çu carî lê nebim;


خşev evîn tê bo hemû kesên mayîn,


Lê ne bo min.


Payîz


(Parc Monceau)
Pelên biçûk ên li ber bayê mirî,
Pelên zer ên ku li ser ava keskê tarî hêmin in,


Pal dane Venûsa mermer a li wî kenarî.



Gelo sîng û berê xwe nîşan dide, an bizav dike ku veşêre?
Ne hêja ye ku mirov bike xemxurî.


Kevaneyên rêzestûnan ên li nêzîkî ava ku tê de pel belav bûne
غ sîtava wê ji dil te de


Di nava dêza pelan de winda bûne, bêhûde ne,
Winda ne wekî xewneke di nava xewnan de;


Kevaneyên rêzestûnan ên li nêzîkî ava ku tê de pel belav bûne,
Xewneke winda, di nava xewnan de.



Peyam


Min qîrînek bihîst bi şev,
Ji hezar mîl wê de hat,


Tûj her wekî çîkeke ronahiyê,
Navê min, navê min!


Ew dengê te bû min bihîst,
Te ez hişyar kirim, ez wilo hewandim...


Li te vedigerînim vê giliyê,
Nas dikim, nas dikim!


Ramûsan


Min hêvî kir ku ew ji min hez bike,
Wî lêvên min ramûsand,


Lê ez wekî çivîkeke girtî me
Ya ku nikare bigihîje başûr.



Her çend dizanim ew ji min hez dike,
خşev dilê min xeman dikişîne;


Ramûsana wî wisa şahane nebû
Bi qasî hemû xewnên ku min dîtibû.

Rûbar
Ez ji geliyên tav û tavistanê dahatim,
Li deryaya bêbalûpal geriyam,


Ji ber ku min got li bênatiyên wê yên gewr
Wê aramiya min li min vegere.


Dawiya dawîn hatim zeryayê,
Min dît ku kûvî û reş e,


Min kir haho ji geliyên bêba re,
“Dilovaniyê bikin, min bi paş de hildin!”


Lê belê radana tî avête ser reşayiyê,
Pêlên xwêyê ji min vexwarin,


Eza ku her wekî ava baranê şêrîn bûm
Niha mir im her wekî deryayê.


Strana Avrêlê
Lê lê Darebiyê, dêreyê te yê avrêlê li te
Nazenîn î tu, diteyisî,


Gelo bi salan e li bala te ye
Hemû xewn û xeyala min?


Bihar wekî bangekê bû ji min re
Ku min nekarî bibersivînim,


Tenêtiyê ez zincîr kiribûm,
Eza ya govendan.


Lê lê Darebiya ku li ber tavê diçirûse,
Belgên xwe xamoş bike, min bibihîse,


Dawiya dawîn dikarim bersîva biharê bidim,
Evîn li nêzîkî min e!

 

Ji îngilîzî werger û amadekirin: Kawa Nemir

ji Kovara W

www.kovaraw.net