Nedibistana min

Hevpeyivîn bi Ebdulrehman Efîf re

Hevpeyvîner: Cîhan Roj

1- Birastî dema ko dinivîsim ez vê pirsê ji xwe nakim, lê ez di nav pirtûkan de

mezinbûme!!  Pirtûk hevalên min ên herî nêzîk in. Belkî bo hevalekî li hevalan

zêdebikim, dinivîsim!! Belkî!!

2- Bo evîndaran û bo neevîndaran; evîndar bo hîn û hîn dînbibin û jixwe ên neevîndar bo

bibin evîndar û dûra dînbibin: Dînbûn di ser evînê re ye, merteba wê xurtir e!!

3- Hîn bandora helbestê, çi a klasîk, çi a modêrn, li mirovê kurd nîne, pirraniya mirovên

kurd tembel û jênehatî ne ko mesele dibe mesela xwendin û mijûlbûna bi helbestê. Hin

kes hene helbestan dixwînin, lê helbestên nehelbest, sloganan, şîaran, gotinên nepixî û

bilind û vala!!!

4- Ez ji ruhê helbestvanên nû pirr hezdikim, giyanekî xurt ên wan heye; zanin bê çiqasî

ew neyên xwendin û hayê tikesî ji wan tunnebe jî, lê biserde dinivîsin û bi intêrnêt ve

hildikişin!! Ez vî tiştî li cem helbestvanên nû diecibînim. Ew çiqasî wek min in!!!

5- Ez dibînim helbestvan pirrdibin û dengên xwe bilinddikin, nasekinin, jêhatî ne,

natirsin, dixwînin, werdigerînin, şaştiyandikin. Ev pirr baş e bo rewşa helbestê a

pêşerojê. Carê derbasî intêrnêtê dibim û ji xwe re ji vê jiyanê hinekî berhevdikim, li

serma tenêtiya Elmanyayê. Gellekî spasiya helbestvanan dikim!!! Ne ên kurd tenê!!!

6- Dibistanên lîtêraturî, dema ko pirr ji wêjevanan xwe nêzîkî etmosfêrekê an stîlekî ji

awayê wêjeyî dibînên, ew wê demê ji xwe re dibistanêkê wêjeyî pêktînin; lê kesên di

wê dibistanê de ne wek hev xurt in; hin biserdikivin û berehemên nemir dinivîsin û hin

jî nav ji wan re namîne. Ez di destpêkê de- dema min helbest bi erebî dinivîsî- nêzîkî

surrealizmê bûm, surrealizma ferensî; karê min min helbestên ferensî ên wergerandî erebî

dixwendin. Dûra min xwe nêzîkî mutesewwifan didît û xwe di helbestên wan de

windadikir! Aniha hemû dibistanên wêjeyî ji min re mirine, û azadiya nivîsandinê ew

bûye nedibistana min!!!

7- Ez ji gund û gundiyan pirr hezdikim. Pirr ji helbestên min ew bi xêra çûnên min ên

gundan û serdana xaltîkên min ên li nêzîkî Amûdê, hatine afirandin û nivîsandin. Ko

kurd giş xewndevan bûna, tevan dê helbestên min bixwendana û dê li dora xwe

nerîbana û deng ji wan çênedibû!!! Divê helbesta ko hîn tunneye bê nivîsandin, ji

xewndevanê jêhatî ê sedwateyan ji wan re dibîne!!!

8- Ez bixwe dikarim li ser Walt Whitman bibêjim, ew helbestvanê modêrn û nûjenker e,

di nav kurdan de ew helbestvanê wilo hîn tunneye!! ( li vir dixwazim bibêjim ko

mixabineke bêhawe ye, ko berhemên wî nehatine wergerandî kurdî) Nûjenî ew e, ko di

helbestê de, bi zimanekî sivik lê tijesimbol û wate û bêsînor, helbestvan bikaribe

kûrbûna cîhanê wek çemekî derxîne; û firehgiroveriya wê her aliyê jiyanê di xwe de

rahêjê, aliyên evîn û mirinê, başbûn û pîsiyê, hemû nakokiyan û paradoksan bigihîne

hev û di ser wan re rastiya herîrast pêşkêş û raserî xwendavana bike. Homeros

nabînim helbestvanekî nûjen û nû, lê dasatanafirînerekî pirr mezin, wek çawa kerkes

dizane!!!

9- Çîroka Memê Alan pirr nirxbilind e, xweş e. Min dema dest bi xwendina wê kir , min

ew nema karîbû ji detsan deynim! Min ew di du rojan de xwend, li vir, li Hannoverê.

Min ew ji xwe re bi dengê bilind dixwend, bi stranî, min ew giş bi stranî, bi dengbêjî

xwend!! Ji giyanê min re ew bû kokek bi qewet, kokeke nexuyayî lê timmî li wir!!

Wek helbestvan û wergervan dastanên hemû cîhanê ên min in!!!

10- Nerîna wan kesan rast e, bêguman e; ez jî wilo dibînim, heke helbestvan ne

xwendevanekî pirrxwendin be, pirrzanîn, pirrtêgihiştin be, ew dê tenê karibe hineke

hestên xwe binivîse û navê helbestan li tiştekî bike ko ne helbest e!! Bingeha

întêlêktuêlî di helbesta kurdî de ne ewqasî bilind e. Jixwe sebebên vî tiştî hene, sebebê

herî mezin û xerab kêmbûna wergeran e. Wergerên hene têrnakin, hindik in, ne pirrbaş

in. Baweriye min e, heta ko pirraniya berhemên cîhanî neyên wergerandî kurdî, em

nikarin ti afirandina cîhanî pêkbînin, emê li dora xwe bizîvirin bêko kwîr û

bipêşvebiçin!!

11- Pirr rengên rexnelêkirinê hene, herkes dikare ji aliyê xwe ve li berhemekê binere û wê

binirxîne li gor têgihiştina xwe jê re. Ev nirxandin dema bête nivîsandin baş e, da

xwendevan bala wan bê kişandinî wê berhemê. Lê dimîne divêyî ko rexnegirekî

kûrfêmker û asofireh bête û rexneyeke li ser bingehine zanistî çêbike. Ez bidilêşayî li

reşa bêrexneyiyê a kurdî dinerim!!!

12- Ko helbest bi vizyonên xwe, bi pêşerojdîtinên xwe, bi hezarûyekwêneyên xwe, bi

xwestincîhanguhertinên xwe ne tije be, ew dê nikaribe pirr emirdirêj be, dê zûbizû

vemire. Dema ew tenê hineke lîstikên zman û hestan be, dema ew îdiyolojî û polîtîk

tenê be. Şibakeya hezarûyekwêneyan li gorî min e!!!

13- Helbestvan divê alîgir be. Alîgirê jiyana ruhniyê, avînê, a guhertinan û pêşveçûna

mirovatiyê biber hîn vetamandina xweşikbûnê û spehîbûnê û bedewbûnê. Lê divêt hayê

wî kûr ji wî hebe, da nebe alîgirê îdiyoljiyan û bi wan re hişk û zûha nebe! Divê

hayjixwe be di siyasetê de windanebe! Pirr helbestvanên cîhanê îdiyolojiyan dawiya

wan anîn, siyasetê ew kuştin. Lê helbestvan divê bi hişyariyekê mezin ji bo bindestan

bixebite, bo jiyaneke tijewekhevî û serbixweyî, ruhnîtije, evîntije, helbetvanîpirr!!!

14- Helbetvanê çêker û nûderîner û guhervan ew bixwe xwendevanekî wilo ye jî,

kûrçûvan e, xwenasker e, timî ji xwe bêtir xwestker e!! Ji lewre jî, ew pirr di

xwendevanan de nafikire. Kesê nûbûnan û afirandinan bixwaze pêkbîne û daçêbike,

ew divê bêtirs be, û carê xwendevan bi xwe re şaşomaş bike! Xwendevanan bideser

rêyine hînnedîtî, tiştine hînebihîstî bide vebêjandin!! Tenê derd û xemê helbesvan divê

ew be: timî ne wek xwe be, karibe xwe û xwendavan bi helbesta xwe provokatsion

bike!!!

15- Ramyariya di helbesta kurdî de heye, ne fikreke pirr kûr e, bêtir rengek ji xemgîniyê

ye, ji hêsran û bêçareyiyê ye. Lîskeke helbestane, zimanane, felsefane, zênvane,

walt whitmane ji me re divêt!! Helbt helbest ne ramyarî û fikir tenê ye! Lê bê

ramyariyeke pirrkûr, bê fikreke qelaşvan ti helbesta birra tinneye!!

16- Xwendevan li bendî ew helbesvanên agirane ye!! Dixwaze ew bên û rewşa sermê

bişewitînin; ewên ko bi şewitandina hişkbermayan rêyekê nû ruhnîdikin- Wê çaxê yê

xwendevan dê bibîne çawa baweriya wî bi helbestê li dara wan dikeve, wê çaxê,

xwendevan nema dimîne hew xwendevan, lê bêtir hezdar û evînker!!!

Libendemayinekheye; erê libendemayinek!!!

17- Ez dibînim ti sûd û fêde di cihêkirina tiştan jihev tinne!! Em divê li jiyanê wek

yekbûnekê binerin!! Helbest û helbestvan lawên civaka xwe û şaristaniya dinyayê ne;

ji xwe civaka mirov tenê têra wî nake, divêt ew di ser civakê re karibe bibîne; û heke

em bivênnevên şaristaniya dinyaya îro şopa wê li her aliyê dinyayê heye. Herdu

bihevre civak û şaristaniya cîhanê dê bingehek baş bin bo helbestvan- Ji her derê dê

helbesvan rahêje tiştên ji wî re lazimdibin û bi wan û ji karikterê xwe, wê ew

jiyana/helbesta xwe lêbike!!!

18- Mexzena Xwînê a Rênas Jiyan. Ez dizanim ew hîn dê karibe modêrntir binivîse jî!!!

19- Bindestî bandora wê a xerab li her aliyê insanê kurd heye, ji şexsiyetê bigire û ta

helbestê û hemû aliyên kulturê û jiyanê; lê jixwe divêt em, heta jimebêt, heta ji

bindestiyê jî qewt û hêzê derbixînin û jixwe bi şkenandina bindestiyê hêz

bidestdikeve. Kurd li welatên cîhanê gişan belavbûyî ne, ew dikarin van kulturan baş

bixwînin û ji wan vexwin û wan bijîn û dûra çandeke kurdî a nû çêbikin. Dixwazim

bibêjim- asoyên afirandinan hene, mirovên mêr û bêtirs ji wan re divên.

20- Ez jî spasdarê we me, ko bikaribim hin ji hestên xwe li ser helbesta kurdî bibêjim.

Belkî hin caran bersivên min ne li gor pirsan bin; ez lêbuhurandinê hêvîdikim; hin

caran min bi mebest wilo kiriye, da di ser xwe û di ser pirsan re bikaribim bilindherim

û nemînim ez ez bi xwe!!. Wekî din bihêvî me rastnivîsa van bersivan/ vî têkstî wilo

bimîne: dîsa dixwazim kurdî di ser kurdî re, hinekî, bibim!!! Spas, spas.

Hannoverê

28.03.04

Pirsên hevpeyivînê

1.Hun ji bo çi dinivisînin?

2.Hun ji bo kê dinivisînin?

3.Rewşa helbesta kurdî ya heya roja îroyîn...Herikîna helbesta kurdî ya dîrokî...

4.Rewşa helbesta kurdî ya roja îroyîn...

5.Hêviyên we ên derbarê pêşeroja helbesta kurdî de çi ne?

6.carna di helbesta kurdî de basa dibistanan tê kirin.Dibistanên wêjeyê çawa pêktên?Nêziktêdayîna we ya li

hember dibistanên(ekolên)wêjeyî çi ye?Em dikarin helbesta we bi kîjan cereyan an ekolê re bi bîr bînin?

7.Li gorî we,ku hemî kurd xwendevan bûna,dê bêtir kîjan beşê civakê berhemên we bixwenda?Gundî,an karker an

jî beşa elît?

8.Gelek rexnegir ji bo Homeros helbestvanê nû dibêjin,hun çi difikirin?Nûbûn an jî nûtî ji bo we tê çi wateyê?

9.Baweriya me ev e ku Memê Alan dastanek Îngîlîzî,Emerîkî,Yewnanî ,Frensewî hwd.bûya dê ji bo wêjeyê bibûya

bingehek mezin û heya niha li her deverê dunyayê navudeng bida.Li gorî we, Memê Alan tê çi wateyê ji alî

wêjeyê û zimanê wêjeyê ve?Gelo çiqas ji berhema we re bû bingeh an jî çavkanî?

10.Hin kes di wê baweriyê de ne ku bi tena serê xwe bi hest an jî bi hêmayê helbest nayê nivisîn,divê bi

helbestvan re zanîna dîrokî,çandî,civaknasî hwd hebe. Hun bergeha helbestvanê/a kurd ya întelektuelî çawa

dibînin?

11.Ji ber nebûna rexnegir û pisporên dîroka wêjeyê carna kes xwe neçar dibînin ku bi çavê rexnegir û pisporên

dîroka wêjeyê biaxivin,tespît û destnîşanan derbikin .Li gorî we, ev xetere ye an pêdiviyek e?

12.Wekî tê zanîn hin kes di paceya zanîsta wêjeyê de,hin kes di paceya zimanzaniyê de,hin kes di paceya etîk an

jî bedewinasiyê de li helbestê hûr û tîr dibin.Ji van şibakeyan jê kîjan şibake bêtir li gorî we ye?

13.Tê derkirin taybetiyek postmodernîzmê jî ev e ku kes bê xem in,xwe alîgir nahesibînin.Ne xema wan e ku di

civakê de bibin xedî îdia û angaştan.Ew dinivisînin hew.Kes tişta herî pîroz e.Gelo heya kîjan astê helbestvan

alîgir e,tu sînor hene an na?

14.Gelo heya kîjan radeyê xwedevan ji bo helbestvan metirsî ye?An jî di dema nivisînê de divê helbestvan rewş û

rastiya xwendevan ji xwe re bike xem an na,an jî divê xemeke helbestvan ya wanî hebe an na?

15.Bandora ramyariyê çiqas li ser helbestvanê/a kurd heye?Însan dikare hew di şibakeya ramyariyê de helbest

lêbike?

16.Bazara helbesta kurdî bazarek erzan û bê ked tê dîtin.Hun dixwazin çi bibêjin?

17.Îro ro ji alî ramyarî ve gelek kurd ji civakê bêtir şaristaniyê wek bingeh digirin.Ev ji bo we tê çi wateyê?Ger ku

hun erênî lê binihêrin dê di wêjeyê de çi bandora xwe hebe?

18.Ji kerema xwe re helbesteke bi kurdî ya ku hun herî jê hez dikin lê bikin.Ku helbest li cem we tunebe navê

helbestê û navê helbestvan lê bikin.

19.Gelek kes dilsariya gelek kesan ya li hember helbesta kurdî bi deruniya bindestiyêve girê didin.Gelo deruniya

bindestiyê dibe sedem ku kes paxav bi helbesta kurdî nexin?

20.Em spasiya we dikin.Ku hun bixwazin tiştên dî vebêjin ji kerema xwe re lê bikin.