Kurdolog Celîlê Celîl: Kurd û Kurdistan ji mêj ve hene

Prof. Dr. Celîlê Celîl ku hate Amedê, diyar kir ku kurd û Kurdistan ji berê de hene û dîroka kurdan ji şopên ku di lêkolînên arkeologan de derdikevin holê diyar dibe. Di çarçoveya '2'yemîn Rojên Wêjeyê' de, li Amedê panela bi navê mîtolojî, efsane û wêjeyê hate lidarxistin. Panel bi tevlibûna Prof. Dr. Celîlê Çelîl, Arkeolog Prof. Dr. Andreas Schachner û lêkolîner Îhsan Culemergî ve, li Şanogeha Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê pêk hat.

Arkeolog Prof. Dr. Andreas Schachner, di panelê de bal kişand ku bi arkeolojiyê girêdana paşeroj û roja me derdikeve holê û wiha got: "Me di lêkolînên xwe yên arkeolojîk de dît ku mezopotamya ev 5 hezar sal in ku gelek çandan bandor girtiye. Di heman demê de gelek çand jî ji mezopotamyayê bandor girtine. Di arkeolojiyê de wêneyek tije efsane derdikeve pêşiya mirov. Li ser têkoşîna mirovan gelek tesvîrên li hember xwezayê hene. Di arkeolojî û mitolojiyê de, tasvîrên olî cihek girîng digirin. Di mîtolojiyê de gelek bûyerên ku mirov jê tirsiyane, bi çîrokî hatine nivîsandin."

'Dîroka kurdan ji şopan diyar dibe'

Prof. Dr. Celîlê Celîl, di destpêka axaftina xwe de wiha got: "Roniya çavên we, dilê min germ dike. Germahiya dilên we temê min dirêj dike." Celîlê Celîl, di axaftina xwe de li ser navê kurd û Kurdistan jî rawestiya û wiha got: "Ziman heye, gel heye. Ev tê vê wateyê ku erdek heye. Ev erd Kurdistan e. Ji mêj ve navê wê kurdistan e. Wekî ku afganî hene û navê erdê wan Afganîstan e. Ev tiştekî gerdûnî û dîrokî ye. Mîtolojiya mezopotamya tenê ji kurdan têr nebûye. Dîroka kurdan ji şopan diyar dibe. Dema lêkolînên arkeolojîk tên kirin, em van şopan dibînin. Tu tişt bê şop nabe û kurdan jî li paş xwe ev şop hiştine. Divê em arkeolojî û mîtolojiya xwe baş bizanibin. Mîtolojî ji mediyan ji me re maye. Lê ji bo ku em bikaribin vê tespît bikin, divê em lêkolîn bikin. Mîtolojî di gelek kevneşopî û zanebûnan de derdikeve pêşiya me. Wekî mînak em dibêjin agir vemirîne. Ev yek nîşan dide ku agir ji mêj ve li ba kurdan pîroz e. Ango wekî mirovekî tê dîtin û ji bo tefandina wê mirin tê gotin. Ev yek jî nîşan dide ku di roja me de hê mîtolojî dijî. Mirov dikare bêje ku yezîditî û îslamiyet bingeha xwe ji mîtolojiyê digirin."

'Jiyan cara yekemîn li Zagoran dest pê kiriye'

Lêkolîner Îhsan Colemergî jî bal kişand ku jiyan cara yekemîn li Çiyayên Zagrosan dest pêkiriye û bingeha gelek zanebûnan ji Mezopotamyaya jorî ye û wiha got: "Gelê kurd çiqas bindest be jî xwediyê dîrokek kevnare ye. Mîtolojî hêza xeyala mirova ye. Gelek kevneşopî ji me re ji mîtolojiyan mane. Di demên berê de rêveberên ku nikarîbûn bersiv li ser bûyerên xwezayê bidana gel, mîtolojî afirandin. Sumeran li ser pêşketina kurdan ku li Zagrosan jiyan, dewleta xwe saz kirin. Berî Sumeran kurd hebûn. Di nava wêjeya kurdan a devkî de hê jî bingeha mîtolojiyê heye. Mirov dikare bêje ku di bingeha gelek kevneşopiyan de efsane û mîtos hene."

Piştî axaftinana, beşdar bi pirsîna pirsan tevli panelê bûn. Xwendekarekî ku arkeolojiyê dixwîne ji Prof. Dr. Andreas Schachner pirsî ku Serokê Gelê Kurd Abdullah Ocalan jî di pirtûkan xwe yên di Parastina Gelekî de li ser arkeolojiyê sekiniye, ka gelo profesor ev pirtûk xwendiye yan na. Schachner, li ser vê pirsê da zanîn ku farazî û zanistî ne heman tişt e û ewî pirtûk nexwendiye. Di panelê de Rojnameger Samî Tan werger kir.
 

www.rojev.com