BURO YA KURDÎ
 ya Pêwendî   û Agahdariyê

 

 

 

HEVPEYVÎN

Di 16 Kanûn 2004 de, têlêvîzyona erebî El-Arabiyya bi Pervîn Cemîl, seroka Buroya Kurdî, re hevpeyvînek li ser biryara Konseya Ewropî ku giftûbêjan bi Tirkiyê re dest pê bike, ji bo endambûna wê ya mumkun a Yekîtiya Ewropî, kir. Ev biryar roja din, di 17 Kanûn de, hat stendin. Ewê giftûbêj di 03 Çirî 2005 de dest pê bikin.

 

Di 17 Kanûn 2004 de, têlêvîzyona RTL bi Haydar Taştutan, endamê heyeta idarî ya Buroya Kurdî, re li ser vê babeta jorîn, giftûbêjên YE-Tirkiyê, kir.

 

 

 

Di 20 Kanûn 2004 de, Buroya Kurdî daxuyaniyeke çapemeniyê weşand û tê de dîtina xwe li ser biryara Konseya Ewropî ya 14 Kanûn 2004, li ser destpêkirina giftûbêjan bi Tirkiyê re, got. Em metnê vê daxuyaniyê li jêr diweşînin :

 

 

Bruksêl, 20.12.2004

 

DAXUYANIYA  ÇAPEMENIYÊ

 

KURD Û DIYALOGA YEKÎTIYA EWROPÎ-TIRKIYÊ

 

Di 17 Kanûn 2004 de, Konseya Ewropî li Bruksêlê biryar stend ku dyalogê bi Tirkiyê re di 3 Çirî 2005 de dest pê bike û xwe spart rappora Kommîsyona Ewropî ya 6 Çirî 2004 û ya Parlementa Ewropî ya 15 Kanûn 2004.

 

Kurd, bi giştî, dixwazin ku Tirkiye bibe endama Yekîtiya Ewropî, lê bi mercê ku ew xwe dêmokratîk bike û mafên Kurdan nas bike. Lê, ew dizanin ku rê hîn dirêj û tije zorî ye.

 

Her du rappor « mafên tam » ji bo Kurdan dixwazin, lê ew ji binavkirina van mafan û ji nivîsîna gotina « Kurdistan » direvin û dêlva wê gotina ne zelal « Başûrê Rojhilat » bi kar tînin. Ev yek dibe weka ku Yekîtiya Ewropî navçeyên Beljîka bi Bakur, Başûr û Navend, dêlva Flandr, Wallonî û Bruksêl, bi nav bike. Gelo Yekîtiya Ewropî xwe girêdide eynî zimanê qedexekirinê  ku berpirsiyarên siyasî yên tirk ji bo Kurdan û navçeya wan Kurdistan bi kar tînin ?

 

Eger em werin Kurdên Tirkiyê, yên ku ne PKK (KONGRA-GEL) ne, ew fêdêralîsmê dixwazin û yên ku girêdayî PKKê yan yek ji rêxistinên wê yên satêlît (DEHAP, parlementerên berê Leyla Zana û her sê hogirên wê, KON-KURD, Kongra Neteweyî ya Kurdistanê, Komîtê Kurdistan, Roj-TV …) in dixwazin ku Kurd di zagona (qanûn) bingehî ya tirkî de bên nivîsîn û ku ew karibin kurdî weka zimanê perwerdekirinê bibijêrin. Ango, evên dawîn fêdêralîsm û otonomiyê napejirînin (qebûl nakin) û bitenê mafên çandî dixwazin. Bi vî awayî, bi xwestina mafên kêmtirîn, ew dixwazin di eynî zemanî de di çavên hem Tirkiyê û hemî jî Yekîtiya Ewropî de xweş xuya bibin û bibin muhatabên wan ên tenê.

 

Rappora Parlementa Ewropî pirr aşkere piştgiriya partiya ku bi awakî ne fermî kurdî ye, DEHAP, û Leyla Zana û her 3 hogirên wê, di bend CC. de, dike : « Leyla Zana û hogirên wê li dawiyê ji girtineke ne dad (adil) hatin azad kirin û ew nuha ji bo entêgrasyoneke baştir a Kurdan di riya bingehî ya jiyana siyasî li Tirkiyê de dixebitin ».

 

Kurd dizanin ku Yekîtiya Ewropî li ser mafên mirov û mafên hindikayiyan gelek radiweste, lê ew hemî napejirînin ku Kurd bi « hindikayî » bên bi nav kirin, lê ji bo sedemên (sebeb) cihê : Ên ku ne PKK ne û ku fêdêralîsmê dixwazin dibêjin ku ew gelekî ji 40 milyonan, ku di çar beşan de hatiye parçe kirin û ku ji hezaran sal de li navçeyeke ku navê wê Kurdistan e dijî, ne. Ên ku girêdayî PKKê ne di bin fermanên (emr) serokê xwe Abdullah Öcalan, ku ji 1999 de li zîndana Imrali ye û ku bi dora xwe di bin fermanên dergevanên xwe, gênêralên tirk, de ye, de ne : Ew dibêjin ku Kurd avakerên eslî yên Komara Tirkiyê ne û pesna Ata-Türk û Komara Dêmokratîk didin !

 

Ne Dewleta Tirkiyê û ne jî PKK ferzend (firset) didin Kurdan ku xwe bi awakî xurt pêk bînin. Em hêvî dikin ku di dirêjayiya salên vê dyaloga Yekîtiya Ewropî-Tirkiyê de meydaneke dêmokratîk çêbibe û bihêle ku hemî Kurd beşdarî jiyana siyasî bibin. Û em hêvî dikin ku Peymana Lozan a 1923 dubare (tekrar) nebe !

 

Pervîn CEMÎL

Serok       

 

KONFÊRANS

26 Kanûn 2004 : Iraq, do “duhû“, îro û sibê

Rênas Newrozî, rojnamevan, axaftinek li ser Iraqê kir. Wî kurteya dîroka Iraqê ji şerrê cihanê yê yekemîn de got. Piştre, ew nemaze li ser rewşa îro ya vî welatî peyivî : komplêksbûna etnîkî û olî : Ereb, Kurd û hindikayiyên cihê; şîî, sunnî, yezîdî, fille ... û pirsên ku ev yek derdixîne. Li dawiyê, wî bal kişandin rewşa wêbê, piştî hilbijartinên 30 Çile 2005 : pirsên di nav van koman de, dengeyên (tewazun) cihê yên pêwîst û parçebûna Iraqê ya mumkun.

 

HEVOTINA WELATVANIYÊ

27 Çile 2005 : Bilindbûna dijîtiya Cuhuyan û tirsa ji Islamê li Beljîka

François Sant’Angelo, huqûqzan li Navenda ji bo Wekheviya Bextan û Têkoşîna li dijî Nijadparêziyê, bilindbûna antîsêmîtîsm û islamofobiyê anî bîra me.

 

Heta sala 2000, Navenda ji bo Wekheviya Bextan di salê de 4-5 kirinên atîsêmît qeyd dikirin. Lê di navbera 2000 û 2003 de, ev jimar gihajt 30 di salê de. Di 2004 de, ew gihajt 60 !

 

Wî çend nimûne ji van kirinan gotin : nifir, avêtina keviran, nameyên bî imza, êrîşên canî (fîzîkî) …

 

Naziyên ku naxwazin ku nijadkujiya Cihuyan (Yahûdî) bipejirînin (nêgasyonîst û rêvîzyonîst) dixwazin ku bi awakî zanyarî (ilmî) bipeyitînin (isbat bikin) ku odeyên gaz qet ne bûne. Ew ji bo vê yekê navgînên (wasite) mezin bi kar tînin : malperên entêrnêtê, pirtûk û namîlkeyên (broşur) ku bê pere li pirtûkxane, dibistan … tên belav kirin.

 

Sedemên vê yekê gelek in : Bingeheke stêrêotîpeke (klîşê, wêneyeke cemidî) kevnar li ser Cihuyan, ku piştî “intifada” 2mîn a filistînî ya 2003 xurttir bû. Bi awakî rêkûpêk (muntazam) tevlihevî di navbera siyaseta Israîl û hestê (hiss) antî-Cihû de tê kirin. Ev yek gihajt xelekên çep û yên misilmanan, nemaze yên Ereban. Rêaksyona Cihuyan li hemberî vê yekê jî ekstrêm e : meriv hema Israîl rexne bike dibe antîsêmît !

 

Eger em werin Islamofobiyê (tirsa ji Islamê), ev gotineke hinek ne zelal e. Kirinên têrrorîst li hin navçeyên cihanê islamofobiyê li Beljîka û Rojava xurttir kir. Lê, em dizanin ku piraniya misilmanan li Ewropa ne islamîst in (misilmanên ekstrêm).

 

Divê ku meriv di eynî zemanî de bi perwerdekirina Beljîkiyan û bi ya derhatiyan (biyaniyên ku li Ewropa dijîn) di van her du waran de xerîk (mijûl) bibe : li dibistanê û li têlêvîzyonê … Siyaseteke vekirîtir a partiyên siyasî yên beljîkî û ya hukûmetê jî pêwîst e. Ev yek baştirkirina rewşa aborî û civakî ya derhatiyan (biyaniyan) pêwîst dike.

 

PÊŞANGEH Û ŞÎRANIYÊN KURDÎ

Di 28 Çile 2005 de, ji bo pîrozkirina Sersalê, navenda çandî De Markten koktêlek û pêşangehek ji bo rêxistinên ku endamên wê ne, ku Buroya Kurdî jî ji wan e, pêk anî. Amanca vê pêşangehê nasandina van rêxistinan, bi foto û metnan, bû.

 

Roja din, di 29 Çile de, De Markten rêxistinên cihê vexwendin ku şîraniyên welatên xwe pêşkêş bikin. Buroya Kurdî jî beşdar bû vê xebatê.

 

 

 

ENCAMA XEBATA BUROYA KURDÎ DI 2004 DE

 

Xebata rojane, ji Duşemê heta Înê, ji katjmêr 9 heta 17 :

·         Fêrên zimanên fransî

·         Alîkariya civakî û wergerandin

·         Pirtûkxane û mêdyatêk

·         Sekretarya, tevî ya malpera Buroyê, www.kurdishbureau.be

·         Nivîsîn û wergerandina bultena sêmehî ya agahdariyê

·         Pêwendî û giftûbêj

 

Weşan :

4 hejmarên bultena sêmehî ya agahdariyê, bi kurdî, fransî û hollandî (hejmara dawîn, N° 30, bi ingilîzî jî hat weşandin).

 

Xebata ne rojane :

• Konfêrans : 8
• Hevpeyvîn : 4
• Daxuyaniyên çapemeniyê : 3
• Cêjn : 1 (Newroz)
• Seredanên birehber : 1
• Beşdarbûna xebatên rêxistinên din : 7

 

 

NÛÇE JI KURDISTANÊ

Ji Kanûn 2004 heta Sibat 2005

 

 

DU DOZÊN GIRAN : KUŞTINA BAV Û KURREKÎ KURD Û DÎTINA GOREKE HEVRAYÎ

Di 22 Teşrîn 2004 de, serbazên tirk ên hêzên taybetî du Kurd kuşti bûn : ajo (şoffor) Ahmet Kaymaz, 34 salî, û kurrê wî, Uğur Kaymaz, 12 salî. Ew ji aliyê parêzgarê (walî) Mêrdînê, Temel Koçaklar, bi têrrorîsmê hati bûn tawanbar kirin û li ber mala xwe li Kızıltepe, li parêzgeha Mêrdînê, hati bûn kuştin (li bultena me ya buhurî binêre). Ev kuştina cot (dudu) hêrsa tevayiya gelheya kurdî rakir. Bi sedan kes li derên cihê xwe pêşan da (meşiyan) ji bo protêstokirina vê yekê. 100 parêzerên (avukat) barroya Diyarbekir û Batmanê vekirina dozekê li dijî kujeran (qatil) xwest. Di 01 Kanûn 2004 de, berdevkê wan, Tahir Elçi, ji dadgehê xwest ku guhdariya guwahên (şahid) çavî bike û ewlehiya (emniyet) wan berê û piştî guwahiyê dabîn (te’mîn) bike.

Piştî vê yekê, wezîrê hundirî û polîs dest bi vekolînekê (ankêt) kir. Alîkarê serokê polîsê Mêrdînê, Kemal Dönmez, û sê endamên hêzên taybetî ji karê xwe hatin rawestandin (cemidandin). Serokwezîr, Recep Tayyıp Erdoğan, ji têlêvîzyona NTV re da zanîn : “Binavkirina lawekî 12 salî bi têrrorîst nayê pejirandin (qebûl kirin)”.

Di 22 Kanûn 2004 de, serokê bin-encumena parlementerî ya mafên mirov ku vekolîn li ser vê kuştina cot kir, Mehmet Elkatmış, polîsê Kızıltepe bi “neguhdaneke giran” tawanbar (bi sûc) kir. Polîs goti bû ku ev her du kes li ber malên xwe, di çarçeva êrîşeke li ser serhilên kurd ên çekdar de, hati bûn gulle kirin. Lê aktîvîstên taxî yên mafên mirov û hevsî (cîran) got ku ew sîvîlên bê çek bûn.

Di rappora xwe de, encumena vekolîna parlementerî got ku « kesên ku hatin kuştin û yên ku êrîşî wan hat kirin  ne eynî bûn” û ku “eger hêzên ewlehiyê bixwesta, wan dikari bû bi wan bigirin”. Rapporê rawestandina karê desthilatên taxî ku destê wan di vî karî de hebû xwest, ji bo ku vekolîn bi awakî rast bê kirin.

Rapporeke din vekirina vekolîneke bilez (acil) li ser hundabûna 11 kesan ji gundê Alaca, li parêzgeha Diyarbekirê, ku laşên wan di Teşrîn 2004 de di goreke hevrayî de ji aliyê gundiyan hati bûn dîtin, xwest. Ev 11 kes piştî girtina wan di 1993, di êrîşeke li dijî PKKê de, hunda bû bûn. Rapporê got ku prokurorê taxî ji gundiyan xwesti bû ku van laşan berhev bikin û bînin nivîsgeha (buro) wî, dêlva ku tavil (pirr zû) dest bi vekolînekê bike.

Ev her du doz hêrseke mezin li Tirkiyê rakir û bûn babeta sernivîsên mezin ên rojnaman, di demeke ku tê de Tirkiye tecrube dike ku wêneya xwe li derve baştir nîşan bide, ji bo ku karibe bibe endama Yekîtiya Ewropî.

LEYLA ZANA Û HER SÊ HOGIRÊN WÊ PARTIYEKE NUH AVA DIKIN

Di 01 Kanûn 2004 de, Banû Leyla Zana, parlementera berê ya kurd a partiya DEP’ê, daxuyaniyeke nivîskî kir û tê de da zanîn ku 14 kesên ku ji wan sê hogirên wê yên berê biryar stend ku partiyeke nuh, Demokratik Toplum Hareketi (DTH) “Tevgera Civaka Dêmokratîk”, ava bikin. Ev yek piştî konfêranseke çapemeniyê ku di 22 Çirî 2004 de hati bû pêk anîn. Piştre, berpirsiyarên vê partiyê gerrek li navçeyên cihê yên kurdî û tirkî kir ji bo ku ji gelheyê re amancên xwe ravekin : ev partî ewê ne partiyeke kurdî be, lê partiyeke Tirkiyê ku ewê ji bo aşîtiyê li welêt û çaredîtina pirsa kurdî bi aşîtî bixebite.

BANGA 57 SEROKÊN ŞAREDARIYAN JI HUKÛMETA TIRKÎ RE

Di 4 Kanûn 2004 de, di daxuyaniyeke hevrayî de, 57 serokên şaredariyan (belediye) ên kurd bangî hukûmeta tirkî kir ku bexişandineke (efû) giştî ji endamên PKKê (KONGRA-GEL) re derxîne ji bo ku ew karibin çekên xwe deynîn û vegerin mala xwe. Û wan guherandina zagona bingehî (destûr) xwest, ji bo dabînkirina (te’mîn) mafên wekhev ji hemî komên etnîkî li Tirkiyê re û destûrdayîna wan a azadiya ravekirinê (axaftin) û ji bo baştirkirina rewşa aborî ya navçeya kurdî ku paşdemayîtirîn a Tirkiyê ye.

SEREDANA SEROKÊ PARLEMENTA EWROPΠ KURDISTANA TIRKIYÊ

 Di 05 Kanûn 2004 de, piştî seredaneke fermî (resmî) li Enqerê, serokê Parlementa Ewropî, Josep Borrell Fontelles, çû Diyarbekirê, paytexta Kurdistana Tirkiyê, ji bo ku rewşa aborî, civakî û siyasî ya navçeyê nas bike. Ev cara yekemîn e ku serokekî Parlementa Ewropî vê seredanê dike. Berê ku biçe wê derê, wî li Bruksêl û Enqerê got : “Piştî Enqerê, ezê biçim Kurdistanê” û got ku Kurdistan navçeyeke cografî ye. Ev gotin hêrseke mezin di çapemenî û xelekên siyasî yên tirkî de rakir ! Lê Banû Leyla Zana di şîveke ku ji bo rûmeta wî de jê re got :“Em Tirk mêvanperwer in” !

Eger em werin serokwezîrê tirk, Recep Tayyıp Erdoğan, wî nerazîbûna xwe ji seredanên serhev ên berpirsiyarên ewropî ji Diyarbekirê re nîşan da û got ku ev bajar tu taybetiya wî yê tûrîstîk, aborî û çandî nîn e. Li gora rojnameya tirkî Hürriyet, Erdoğan di civîneke sermayedarên mezin TUSIAD de got ku Ewropî gotina “Kurdistan” bi lêv dikin û ku amanca seredana wan a vê navçê siyasî ye !

CINAYETÊN NAMÛSÊ

Di 07 Kanûn 2004 de, wezîra tirk a Dewletê, ku berpirsiyara pirsên jin e, Güldal Aksıt, beşdar bû konfêranseke navneteweyî ya du rojan li Stokholmê, ku ji aliyê hukûmeta swêdî hati bû pêk anîn. Wê tê de got ku bi hezaran jin îro li Tirkiyê ji aliyê bav yan birayên xwe tên kuştin, dema ku ew gûman (şubhe) dikin ku ev jin ne paqij in yan jî namûsa malbata xwe bêrûmet kiriye. Wê bi ser de jî got ku perwerdekirin û dayîna kar ji jinan re yek ji sedemên girîngtirîn yên girtina rê li ber cinayetên namûsê ye.

Di Hezîran 2004 de, Amnesty International Tirkiye bi nederxistina zagoneke (qanûn) nuh di vî warî de tawanbar (si sûc) kir û got ku ji kêmasî ve 1/3 yan nêzîkî nîvê jinan li vî welatî qurbanên şiddeta canî (fîzîkî) ya malbatên xwe ne.

Ev diyarbûne (bûyer) li beşên din ên Rojhilata Nêzîk û Asya jî heye. Li Ewropa jî, jinên nifşê (cîl) duyemîn ên derhatiyan (biyanî) di navbera civaka vekirîtir a ewropî û perwerdekirina kevn a hişk a malbatên xwe de çikiyane.

Swêdê, piştî kuştina di 2002 de jineke kurd, Fadime Şahindal, ji aliyê bavê wê, ji bo ku pêwendiyên wê bi zilamekî swêdî re hebûn, ku bu babeta sernivîsên mezin ên rojnamên swêdî, zagon mafên jin xurttir kir. Swêdê temenê (imr) markirinê (zewac) bilind kir 18 salan û zewacên ku ji aliyê malbatan tên pêk anîn ne pejirandin (qebûl ne kir). Wezîra swêdî ya wekheviya cinsan (jin û mêr), Jens Orback, got : “Tu welat, ê min jî tê de, nikare bêje ku wî çareyek ji vê pirsê re dîtiye”. Li Swêdê, ku pirîcar weka rehbera wekheviya cinsan tê dîtin, her sal di navbera 20 û 40 jin ji aliyê zilamên xwe heta mirinê tên lêxistin.

FÊDÊRASYONA EWROPÎ YA ROJNAMEVANAN TIRKIYÊ REXNE DIKE

Di 15 Kanûn 2004 de, roja dengdana Parlementa Ewropî li ser Tirkiyê, Fêdêrasyona Ewropî ya Rojnamevanan, ku li Bruksêlê ye, endîşeya xwe li ser azadiya çapemeniyê li Tirkiyê da zanîn. Wê rêformên ku Enqere dest pê kirine pejirandin (qebûl kirin), lê wê got ku divê ku Tirkiye bêtir bike ji bo ku bikeve nav Yekîtiya Ewropî. Fêdêrasyonê nameyek ji wezîrê tirk ê derve, Abdullah Gül, re nivîsî û tê de got ku “rojnamevanên tirk hîn jî di mercên (şert) zor de, ku di bin asta (sewiye)  standardên civakî û erkî (ên kar) yên rojnamevanên din ên Yekîtiya Ewropî de ne, kar dikin”.

Fêdêrasyona Ewropî ya Rojnamevanan şaxeke Fêdêrasyona Navneteweyî ya Rojnamevanan, ku ew jî li Bruksêlê ye û ku li ji 100 welat bêtir ji 500.000 bêtir endamên wê hene, ye.

YEKÎTIYA EWROPÎ Û VEKIRINA GIFTÛBÊJAN BI TIRKIYÊ RE

 

Dengdana Parlementa Ewropî li ser destpêkirina giftûbêjan

Di 15 Kanûn 2004 de, Parlementa Ewropî bi piraniya 407 dengan, 262 li dîjî û 29 bêdeng, destpêkirina giftûbêjên (dyalog) endambûna Tirkiyê pejirand. Ev yek li gel kampanyake mezin li dijî Tirkiyê, ku ji aliyê rastên alman, fransî û otrîşî (ji Nêmsa) hat ajotin.

 

Biryara Konseya Ewropî ku giftûbêjên endambûnê bi Tirkiyê re dest pê bike

Di 17 Kanûn 2004 de, Konseya Ewropî ku li Bruksêlê civiya biryar stend ku giftûbêjan bi Tirkiyê re di 03 Çirî 2005 de, ji bo endambûna wê ya mumkun a Yekîtiya Ewropî, dest pê bike. Lihevkirin hat imza kirin, lê piştî zoriyên mezin ku 25 wezîrên ewropî ji serokwezîrê tirk, Recep Tayyıp Erdoğan, ku li ser pirsa Qibrisê serhişkî dikir, kişandin.

Yektîtiya Ewropî, di biryara xwe de, xwe spart rapporên baş, lê rexnegir, ên Kommîsyona Ewropî (06 Çirî 2004) û Parlementa Ewropî (15 Kanûn 2004). Wê mêjuyeke (tarîx) nêzîk da Tirkiyê, lê di eynî zemanî de ev giftûbêj rasterast girênedan sozeke endambûnê. Eger di maweya (merhele) dirêj a ji kêmasî ve 10 yan 15 salan de Tirkiye sozên xwe neyne cî yan zêde zoriyan ji şirîka xwe re derxîne, ewê Yekîtiya Ewropî van giftûbêjan rawestîne (bicemidîne).

Eger em werin ciyê pirsa kurdî di van giftûbêjan de, em ji xwendekaran hêvî dikin ku daxuyaniya me ya çapemeniyê ya jorîn û yeke din ku me di bultena xwe ya buhurî de weşandi bû bixwîne.

PARLEMENTA HOLLANDÎ NIJADKUJIYA ERMENÎ DIPEJIRÎNE

Di 21 Kanûn 2004 de, parlementa hollandî deng da biryareke li ser naskirina nijadkujiya ermenî ku ji aliyê Tirkiyê di 1915 de bû bû. Projeyeke biryarê di 17 Kanûn de ji aliyê parlementerên sosyo-fille hati bû pêşkêş kirin.

Fêdêrasyona Ermeniyên Ewropa da zanîn ku piraniya parlementerên hollandî deng da vê biryarê, li gel tecrubeyên wezîrê hollandî yê karên derve, Bernard Bot, ku ev pirs di dema giftûbêjên dawîn bi Tirkiyê re neyê vekirin.

BÜLENT ECEVIT DIXWAZE KU LEŞKERÊ TIRKÎ KURDISTANA IRAQÊ VEGIRE

Di 22 Kanûn 2004 de, serokwezîrê tirk ê berê (ku riha wî kurdî ye, lê ku wî ew bitenê dema ku xwe ji jiyana siyasî kişand pejirand), Bülent Ecevit, rastî serokwezîrê tirk, Recep Tayyıp Erdoğan, hat û jê re got ku divê ku leşkerê tirkî bikeve Kurdistana Iraqê, ji bo ku Kurdên Iraqê xurt dibin û ku ev yek ewê bigihêje Kurdên Tirkiyê û bibe tehlikeyek ji bo Tirkiyê !

DADGEHA EWROPÎ TIRKIYÊ MEHKÛM DIKE

Doza rojnamevan Atilla Halıs

Di 11 Çile 2005 de, Dedgeha Ewropî ya Mafên Mirov li Strasburgê Tirkiye bi êşandina rojnamevan Atilla Halıs, ku li ser pirtûkên cihê yên li ser pirsa kurdî li Tirkiyê xebitî bû, mehkûm kir. Ew di Adar 1995 de ji bo saleke zîndan û cezayekî diravî (pere) yê mezin hati bû mehkûm kirin. Dema ku wî mafê xweparastinê li ber dadgeheke bilindtir hunda kiri bû, polîsê tirkî di 2002 de ew girt.

Dadgeha Ewropî Tirkiye bi pelixandina lihevkirina ewropî li ser mafên mirov, mafê ravekirinê (peyv) û mafê dadgehkirineke azad û dad (adil) mehkûm kir.

Doza nivîskar Muzaffer Erdost

Di 08 Sibat 2005 de, Dadgeha Ewropî Tirkiye bi pelixandina mafê ravekirinê yê nivîskarê kurd Muzaffer Erdost, ku îro 73 salî ye, mehkûm kir. Ew di 1997 de ji bo pirtûkeke ku berê salekê hati bû weşandin, bi sernivîsa “Sê Sîvas, li navenda tezyîqa ji bo ferzkirina Sêvreke nuh li Tirkiyê”, ku wî tê de pelixandina nezagonî (ne qanûnî) ku gihand qirkirinên bajarê kurdî yê Sivasê di 1978, 1993 û 1996 de got, hati bû girtin. Nivîskar ji aliyê Dadgeha Ewlehiya Dewletê ya Enqerê hati bû mehkûm kirin û pirtûk hati bû qedexe kirin.

Dadgeha Ewropî dît ku ev ceza di civakeke dêmokratîk de ne pêwîst bû û ku Tirkiyê bend 10 a Lihevkirina Ewropî ya Mafên Mirov ya li ser azadiya ravekirinê pelixand. Wê ji tawanbarkirî re mafê stendina 7.500 € ji bo zarar û masrafan da.

NEWROZ EWÊ BI AWAKÎ FERMÎ, BI NAVÊ “NEVRUZ” BÊ PÎROZ KIRIN

Di 13 Çile 2005 de, rojnama tirkî Hürriyet da zanîn ku wezîrê tirk ê perwerdekirina neteweyî biryar stend ku “Nevruz” di 21 Adar de bi awakî fermî li dibistanan bê pîroz kirin.

Sersala kurdî Newroz, ku ji aliyê Kurdên hemî cihanê di 21 Adar de tê pîroz kirin, bi salan bi hişkî hati bû qedexe kirin. Lê ji nêzîkî deh salan de, Tirkiye dêlva ku wê qedexe bike û pêkaniyên wê ceza bike siyaseteke dizînê dajo û wê dike cêjneke tirkî ya fermî bi navê “Nevruz”, ji bo ku di zimanê tirkî de tîpê “w” nîn e !  Ew bi merasîmên mezin ji aliyê destgehên fermî û dibistanan tê pîroz kirin û ravekirineke “dîrokî” ya fermî ji vê cêjnê re hatiye dayîn : ev cêjneke tirkî ya kevnar e !

BIKARANÎNA ZIMANÊ KURDÎ BI 20 SAL ZÎNDAN TÊ CEZA KIRIN

Heta nuha, bikaranîna fermî ya zimanê kurdî û zimanên din ên ne tirkî ji aliyê zagona bingehî ya tirkî hatiye qedexe kirin. Lê ji Nîsan 2005 de, ewê ev bikaranîn bi zagoneke nuh a cezayî bê qedexe kirin : bend 49 a vê qanûna nuh dibêje ku berpirsiyarên siyasî û yên rêxistinên civaka sîvîl ewê ji 6 meh heta 20 sal cezayê girtinê bistînin eger ew di xebata xwe de zimanên ku ne tirkî ne bi kar bînin !

RÊXISTINEKE LI DIJÎ ÊŞKENCÊ JI SEDEMA PIRSA KURDÎ TÊ GIRTIN !

Di 18 Çile 2005 de, Amnesty International nameyek ji serokê rêxistina Barroya (rêxistina parêzeran “avukat”) Izmirê, Nevzat Erdemir, nivîsî û tê de got ku ew ji sedema biryara wî ku Koma Nehiştina Êşkencê bigire gelek şaş maye.

Di Kanûn 2004 de, Nevzat Erdemir sedemên girtina vê Komê ravekiri bûn. Wî goti bû ku vê komê bi saya alîkariya diravî (maddî) ya Kommîsyona Ewropî kar dikir, lê ku Kommîsyonê dixwest ku Tirkiyê perçe bike û bi avakirina “Kurdistaneke serbixwe” zarar bîne berjewendiya (menf’et) neteweyî !

Amnesty International got ku idara Rêxistina Barroya Izmirê di 7 Çile 2005 de dosye û kompyûterên buroyên Koma Nehiştina Êşkencê, ku tê de guwahiyên (şehadet) sirrî, foto û qeydkirinên dengan ên nêzîkî 575 qurbanên êşkencê stendin û ku Amnesty ji bo vê yekê di endîşê de ye (ne rehet e).

Li gora Amnesty, biryara Kanûn 2004 a girtina vê Komê li dijî bend 95 a zagona tirkî ya li ser Pratîka Fermî, ku dibêje ku buroyên rêxistinên Barroyan li Tirkiyê divê ku “serdestiya zagon û mafên mirov biparêzin û ji bo bicîanîna wan bixebitin”, ye .

Li gel ku serokwezîrê tirk, Recep Tayyıp Erdoğan, li ber Parlementa Konseya Ewropa di Çirî 2004 de got ku “êşkence li Tirkiyê nema rêkûpêk (muntazam) e”, idara wî nikari bû gavên pêwîst di vî warî de bavêje.

RÊXISTINA NETEWEYÊN YEKBÛYÎ JAPON BI VEGERANDINA DU KURDAN BO TIRKIYÊ TAWANBAR DIKE

Di 18 Çile 2005 de, ONU (Rêxistina Neteweyên Yekbûyî) Japon (Yaban) bi pelixandina zagona navneteweyî li ser mafê penaberiyê (iltica) tawanbar kir, ji bo ku wê du namzedên penaber ên kurd ên Tirkiyê vegerandin Tirkiyê.

Bi zimanekî xurt ku alîkara wê ya 2mîn (Japon) rexne kir, Kommîsarya Bilind a ONU ji bo Penaberan (UNHCR) got ku Japon di 18 Çile de Ahmet Kazankıran, 49 salî, û kurrê wî yê 20 salî, teslîmî Tirkiyê kirin, li gel bangên xulekên (deqqe) dawîn. Û wê endîşa xwe ji bo jin û sê zarokên din ên vî zilamî got : “Vegerandin li dijî neçarbûna(mecbûrbûn) Japon a  rûmetkirina zagona navneteweyî ye”.

Berdevka UNHCR, Jennifer Pagonis, da zanîn ku ev Kurd tevî malbata xwe ji salên 1990 de li Japon bû û ku serî lê da hemî riyên lêgal li vî welatî ji bo ku karibe tê de bimîne. Û wê got ku ew ji bo 25 kesên din ku di eynî rewşê de li Japon in di endîşê de ye.

Li gel ixtarên ONU, Dadgeha japonî di 25 Sibat 2005 de ne pejirand ku statuya penaber bide 4 Kurdên Tirkiyê. Ew bi vî awayî rê dide vegerandina wan bo Tirkiyê ê êşkencekirina wan.

RAGIRTIN Û PIŞTRE AZADKIRINA CÎGIRÊ SEROKÊ KONGRA-GEL LI ALMANYA

Di 22 Çile 2005 de, cîgirê serokê KONGRA-GEL (navê nuh ê PKKê), Remzi Kartal, ji aliyê hêzên ewlehiyê yên bajarê Nüremberg, li Almanya, dema ku ew diçû beşdarbûna xebateke kurdî, hat ragirtin. Divê ku meriv zanibe ku Remzi Kartal li Beljîka, ne li Almanya, ji 1994 de dijî. Ew di 1991 de li parlementa tirkî parlementerê DEPê, partiya ku bi awakî ne fermî kurdî bû, bû. Piştî girtina vê partiyê û ragirtina 6 ji hogirên wî, ku ji wan Banû Leyla Zana, ew weka penaber hat Beljîka û li Bruksêlê Buroya Piştgiriya DEPê ava kir. Di 1995 de, ew bû endamê Parlementa Kurdî li Derveyî Welêt, ku ew jî li Bruksêlê bû. Di 1999 de, dema ku ev Parlement hat fesx kirin, ew bû endamê Kongra Netewî ya Kurdî « KNK ». Nuha, ew hem di heyeta idarî ya KNKê de ye û hem jî yek ji cîgirên serokê KONGRA-GEL e. Li gora vê partiyê, girtina Remzi Kartal li ser daxwaziya Tirkiyê ku jê re bê teslîm kirin bû. Dadgeha Stembolê, N° 14, cezayê16 sal zîndan ji bo Kartal xwest.

Di 28 Çile 2005 de, nêzîkî 50 alîgirên Kongra-Gel li ber parlementa Hamburgê ev ragirtin protêsto kir, lê ji bo ku ev xwepêşadan bê destûr bû, polîsê almanî 5 kes ragirtin.

Di 01.03.2005 de Mîrza Kartal hat azad kirin.

RAPPORA EUROPOL Û MAFYA TIRKÎ

Europol (polîsê ewropî) rappora xwe ya sala 2004 weşand. Wî tê de bal kişandin rola girîng a mafya tirkî di bazarganiya êroîn û mirovan de.

Li gora rapporê, bazarganiya êroînê di navbera Asya Navendî û Ewropa de û bazarganiya mirovan di bin kontrola komên tirkî ku bi mafya albanî re jî kar dikin in. Ji bo sipîkirina vî pereyî, mafya tirkî sermaye dixe aşxane (rêstoran), bar, bazarganiya xwarinên amadekirî, atolyên pînekirinê … Di bazarganiya mirovan de jî, Europol dibêje ku di salê de di navbera 8.5 û 12 milyar dolar digerrin.

PARLEMENTA KONSEYA EWROPA TIRKIYÊ IXTAR DIKE

Di 25 Çile 2005 de, li Strasburgê serokê nuh ê parlementa Konseya Ewropa, René Van der Linden’ê hollandî, hat hilbijartin.

Di konfêransa xwe ya çapemeniyê de, serokê nuh ixtarek ji Tirkiyê re şand û got ku divê ku ew lihevkirina ewropî ya li ser zimanên dayikî û hindikayiyên neteweyî bipejirîne (qebûl bike). Wî rastand ku ew dixwaze ku Tirkiye bibe endama Yekîtiya Ewropî, lê ku ji bo vê yekê ewê bi hukûmeta tirkî û şandeya parlementerî ya tirkî li parlementa Konseya Ewropa re bixebite.

ERDHEJEK LI HEKARÎ, LI KURDISTANA TIRKIYÊ     

Di 26 Çile 2005 de, erdhejek li Hekarî, li Kurdistana Tirkiyê bû. Du kes mirin û 22 kes jî birîndar bûn.

EUROPOL FERMANA RAGIRTINA 968 KURD Û TIRKAN DIDE

Li ser daxwaziya Tirkiyê, polîsê ewropî, EUROPOL, fermana (emr) ragirtina 968 Kurd û Tirkan, ku endamên KONGRA-GEL (PKK), DHKP-C û MLKP (du rêxistinên çep ên tûj ên tirkî) û hin rêxistinên tirkî yên islamî, ku li çend welatên ewropî, nemaze li Almanya, dimînin da. Li gora lîsta Europol, endamên van rêxistinan xebatên xwe li Almanya, Fransa, Swêd, Beljîka, Hollanda, Ingiltere, Luksamburg û Ispanya dikin.

Ev ferman di 2004 de hati bû dayîn û divê ku heta dawiya 2005 bê bi cî anîn.

DADGEHA EWROPÎ YA MAFÊN MIROV Û TIRKIYE

Di 26 Çile 2005 de, serokê Dadgeha Ewropî ya Mafên Mirov li Strasburgê, Luzius Wildhaber, encama gazinên li dijî 48 welatan, ku Tirkiye ji wan e, da zanîn. Li gora wî, di 2004 de, 154 hukm li dijî Tirkiyê hatin stendin. Jimara gazinên li dijî vî welatî di 2004 de gihajt 9.591.

Mîrza Wildhaber da zanîn ku di 2004 de, 8 doz (da’wa) ji bo pelixandina mafê jiyanê hatin vekirin : yek li dijî Bulgaristanê, yek li dijî Yûnanistanê û 6 li dijî Tirkiyê.

Di 2004 de, jimara gazinên li dijî van 46 welatan li ber Dadgeha Ewropî gihajt 20.000, ku ji wan 11.065 li dijî Rûsya, 10.825 li dijî Polonya, 9.591 li dijî Tirkiyê, 4.535 li dijî Fransa, 4.018 li dijî Almanya û 4.230 li dijî Italya. Jimara hukmên ku ji aliyê Dadgeha Ewropî hatin stendin gihajt 718.

SEROKÊN TIRK KURDÊN IRAQÊ IXTAR DIKIN

Di 26 Çile 2005 de, serleşkerê tirk ê duyemîn, gênêral Ilker Başbuğ, di konfêranseke çapemeniyê ya mehane de da zanîn : « Eger Kerkûk bikeve bin kontrola komên kurdî, ewê ev bibe gava yekemîn ber bi dewleteke serbixwe ya kurdî. Ev rewş dikare şerrekî sîvîl û ji Tirkiyê re pirseke ewlehiyê (emniyet) derxîne. Avakirina statuyeke taybetî (ji bo Kerkûkê) ji bo Tirkiyê gelek girîng e ».

Di 27 Çile 2005 de, serokwezîrê tirk, Recep Tayyıp Erdoğan, berê ku biçe Swîsê ji bo beşdarbûna Foruma Aborî ya Cihanî, li firokegeha Enqerê da zanîn : « Her gaveke şaş li Kerkûkê ewê kartêkirina (te’sîr) wê ya ne baş li ser aşîtiyê li Iraqê di wêbê de hebe ». « Rêxistina Neteweyên Yekbûyî (ONU), Amerîka û hêzên din ên hevalbend divê ku tucar destûr nedin damezraneke xerab li wê derê (Kerkûk) ». « Eger ew çavên xwe li ser şaşîtiyeke weha bigirin, ewê di wêbê de buhayê wê bidin » !

Di 28 Çile 2005 de, wezîrê tirk ên karên derve, Abdullah Gül, jî serokên kurd ên Iraqê ixtar kir û ji rojnama tirkî ya bi zimanê ingilîzî, Turkish Daily News, re got : « Divê ku tukes bîr neke(ne fikirie)  ku ewê Enqere bi awakî passîf raweste eger bûyerên wê derê hevsiyên (cîran) Iraqê tev li hev bikin. Guherandina damezrana dêmografîk (a xelk) a Kerkûkê ewê bibe tehlikeyeke rast ji bo wêbêya hemî Iraqê. Tirkiye ji lîztina dêmografîk gelek di endîşê de ye ».

Wezîrê iraqî yê karên derve (Kurd), Hoşyar Zîbarî, bersîv da van ixtaran û got ku Kerkûk bajarekî Kurdistana Iraqê ye, ku pirsên vî bajarî pirseke hundurî ya iraqî ye û ku welatên biyanî mafê wan nîn e ku xwe bixin nav karê wê.

Nêçîrvan Berzanî, serokwezîrê hukûmeta herêma Kurdistanê, jî di 28 Çile de ji rojnama ingilîzî, Financial Times, re da zanîn : « Em tê gihajtin ku ne Bexdad û ne Washington  tênegihajtin hesasiyeta kûr a Kurdan ji bo Kerkûkê. Ev pirs ne babeta nîvçareyan (kompromî) e ». « Ji aliyê cografî û dîrokî, Kerkûk perçeyek ji Kurdistanê ye ». Û wî got ku divê ku Erebên ku di dema Saddam de tê de hati bûn bi cî kirin vegerin ciyên xwe û ku rewşa Kerkûkê divê ku bê normal kirin.

Piştî ixtarên dubarekirî yên gênêral û serokên tirk, berpirsiyarekî amerîkî ji rojnama tirkî Hürriyet, a 03.02.2005, re got : « Tirkiye divê ku têbigihêje ku ew ne malxweya (xwedî) Iraqê ye û ku ew dewleteke din e. Tirkiye nikare wêbêya Iraqê dest nîşan bide. Li Iraqê destpêka maweyeke (merhele) dêmokratîk heye. Tirkiye divê ku alîkariya pêşveçûna wê bike û bi serokên iraqî re giftûbêjan bike. Ewê Iraqî bixwe wêbêya Iraqê, di maweyên dêmokratîk û destûrî de, dest nîşan bidin ».

Di 05 Sibat 2005 de, sekretera dewletê ya amerîkî, Condoleezza Rice, di çarçeva gerrekê li Ewropa û Rojhilata Nêzîk de, çû Tirkiyê. Wê dilê serokwezîrê tirk, Recep Tayyıp Erdoğan, hêsa kir û li ber komeke rojnamevanan got ku Amerîka bi xurtî dixebite « ji bo Iraqeke yekbûyî ku tê de hemî alî, hemî komên etnîkî û olî, hemî hindikayî bên nimandin (temsîl kirin) û ku tê de berjewendiyên (menfeet) wan di hukûmeta nuh de bên nimandin ».

Eger em werin wezîrê amerîkî yê berevaniyê (şerr, parastin), Ronald Rumsfeld, wî Tirkiye li ber têlêvîzyona CNN, di 05 Sibat 2005 de, tawanbar kir û got ku ew berpirsiyara firehbûna kirinên têrrorîst li sêguhçeya sunnî li Iraqê ye. Li gora wî, nepejirandina parlementa tirkî ku beşek ji leşkerê amerîkî ji Tirkiyê bikeve Iraqê tevgera vî leşkerî gelek giran kir.

TIRK ESLÊ CIHANÊ NE !

Di 30 Çile 2005 de, rojnama tirkî Hürriyet gotareke bi sernivîsa « Iddiayeke balkêş : Pêxember Muhammed Tirk bû. Wezîrê berê yê Çandê, Namık Kemal Zeybek, iddia kir ku pêxember Tirk bû » weşand.

Gotar dibêje ku di konfêranseke ku ji aliyê rêxistina « Alanya Türk Ocağı » hat pêk anîn de, wezîrê berê yê çandê, Namık Kemal Zeybek, got ku Neteweyê Tirk neteweyê girîngtirîn ê 8.000 salên dîroka cihanê ye û ku Tirkan şareyarî (medeniyet) hînî mirovatiyê kir. Û wî bi ser de got ku rihên (esl) Neteweyê Tirk ji Sûmeriyan hatine. « Eslê Pêxemberê me Muhammed sûmerî ye. Loma, ew Tirk e”. „Dîroka cihanê bi Tirkan dest pê kir. Osmaniyan 600 sal cihan hukm kir û îro li gelek welatan Osmanî tên rûmet kirin. Jixwe eslê rûniştevanên îro yên welatên rojavayî tirkî ye. Rojavayî ola xwe ya îro berdidin û tecrube dikin ku olên din bibînin. Dêrên wan vala ne“ ! !

Divê ku meriv zanibe ku dîrokzan li hev dikin ku Tirk gelekî altaî (Çiyayê Altaî li Mongolistanê) yê Asya Navîn in û ku ew bitenê di Çaxên Navîn de, di sedsala 11mîn piştî zayîna Îsa, hatin Tirkiya îro ! !

DOZEK LI DIJÎ PARÊZERÊN ABDULLAH ÖCALAN

Di 31 Çile 2005 de, wezareta tirkî ya dadiyê destpêkirina dozeke cezayî û jêpirsîneke dîssîplînê li dijî 25 parêzerên (avukat) Abdullah Öcalan, serokê PKKê ku ji 1999 de li zîndana girava Imrali ye, da zanîn. Ev yek ji bo ku « wan karê xwe yê alîkariya huqûqî derbas kir, danezan ji çapemeniyê re kirin yan jî alîkariya rêxistinê (PKK) kir ».         

DADGEHA TIRKÎ TESLÎMKIRINA OSMAN ÖCALAN DIXWAZE

Di 02 Sibat 2005 de, dadgeha cezayî N° 4 a Diyarbekirê ji wezareta dadiyê teslîmkirina Osman Öcalan, birayê Abdullah Öcalan, ji Tirkiyê re xwest. Di 2004 de, Osman Öcalan ji PKKê (Kongra-Gel), tevî mîlîtanine din, veqetiya bû û di 13 Tebax 2004 de partiyeke nuh ava kiri bû. Tê gotin ku ew li Mûsilê, li Iraqê ye. Dozek li dijî wî dewam dike û ew bi cezayê hukmê muebbed (heta mirinê) hatiye mehkûm kirin.

KUŞTINA NEZAGONÎ YA KURDEKÎ

Di 02 Sibat 2005 de, Rêxistina Mafên Mirov li Tirkiyê, Şaxa Diyarbekirê, got ku wê laşê xwendekarekî zanîngehê yê kurd, Murat Aslan, ku piştî hundabûna wî di 1994 de bi awakî ne zagonî (qanûnî) hati bû kuştin, nas kir. Û wê got ku ewê giliyê berpirsiyarên ku li Kurdistana Tirkiyê kar dikin bike û ku naskirina laş bi saya venêrîna (têst) ADN mumkun bû.

Murat Aslan, 25 salî, li Diyarbekirê ji aliyê kesên nenas hati bû revandin. Malbata wî deh sal li şopa wî gerriya lê tutişt ne dît, li gel ku wê gelek caran alîkariya berpirsiyarên taxî xwesti bû. Bavê wî, Izzettin, di rojnameke kurdî de îtîrafên mîlîtanekî kevn ê PKKê, ku guherî û bû ixbarcî, xwend. Vî kesî awayê revandina Murat û piştre jêpirsîna wî ji aliyê hêzên kommando yên jandarman, berê ku li nêzîkî bajarê Silopî, 210 km li Başûrê Rojhilata Diyarbekirê, bê kuştin, got.

Bavê wî, Izzettin, dest bi lêgerînan kir. Kesên navçê jê re got ku laşê kurrê wî piştî avêtina gulleyekê li serê wî hati bû şewitandin û ku berê deh salan ew ji aliyê şivanekî hati bû gor kirin.

Piştî derxistina laş, pirsporên Stembolê bi saya venêrîneke ADN laşê Murat nas kir.

KOMMÎSYONA EWROPÎ EWÊ PERE BIDE WERGERÊN KURD

Li gora rojnama tirkî Zaman, a 04 Sibat 2005, Kommîsyona Ewropî soz da ku alîkariyeke diravî (maddî) bide ji bo karê wergerên (tercuman) kurd li bal dadgehên tirkî.

Nimînendeyê Idara Giştî ya Dadî, Azadî û Ewlehiyê, ya Kommîsyona Ewropî, Tobias King, dema ku bersîvên rojnamevanên tirk di stajeke rojnamevanan de, ku li Bruksêlê di 04 Sibat 2005 de hat pêk anîn didan, ev nûçe da zanîn. Wî got ku bi alîkariya Zagona li ser Dadgeha Cezayî, kesên ku tirkî baş nizanin ewê alîkariya wergerandinê ji Dadgehê bistînin.

KOMMÎSYONA EWROPÎ Û DADIYA TIRKÎ

Di Sibat 2005 de, Kommîsyona Ewropî rapporek ji 177 rûpelan, bi sernivîsa « Awayê karkirina sîstema cezayî ya tirkî » amade kir. Wê tê de got ku Tirkiyê pêşdeçûnên girîng di warê dadiyê de kirin, lê wê Dadgehên Cezayî ku ciyê Dadgehên Ewlehiya Dewletê (DGM) stendin rexne kirin. Rappor dibêje ku ev Dadgehên Cezayî weka Dadgehên Ewlehiyê (emniyet) kar dikin, ku pirsên (problêm) li ser azadiya bîr (fikr) dewam dikin û ku defterên ku tê de karê bilindkirina dadmend û prokuroran tên qeyd kirin ji aliyê mufettişan (kesên ku kontrol dikin) sirrî tên hiştin.

Ji 11 heta 19 Tîrmeh, piştî vekolînên ku li Tirkiyê hatin kirin, rapporê xwest ku pergala (sîstêm, nizam) huqûqî ya tirkî li gora standard û nirxên Yekîtiya Ewropî be.

Kommîsyona Ewropî prokuror jî rexne kirin. Rappor dibêje ku nemaze di dozên (da’wa) cezayî de, piştî her jêpirsînekê, prokuror berpirsiyariyê bi awakî fireh ji polîs û jandarman re dihêlin. Li gora huqûqzanan, jimareke mezin ji dosyên ne temam digihêje dadgehê.

Yek ji rexneyên girîngtirîn li ser serxwebûna hukm e. Rappor dibêje ku ji aliyê idarî (admînîstratîf) dadmend û prokuror girêdayî wezareta dadiyê ne û dixwaze ku ev rewş bê rast kirin ji bo ku hukm bi awakî serbixwe bên kirin. Û wê bi ser de jî got ku divê ku Encumena Bilind a Dadmend û Prokuroran, ku di damezrana wezareta dadiyê de ye û ku bi karên destnîşandan (ta’yîn), bilindkirin û dîssîplîna dadmend û prokuroran xerîk (mijûl) dibe, damezrana wê ya serbixwe hebe.

SEROKÊ ENCUMENA ISTIŞARÎ YA MAFÊN MIROV XWE DIKIŞÎNE

Di 08 Sibat 2005 de, serokê Encumena Istişarî ya Mafên Mirov, Ibrahim Kaboğlu, û sê hogirên wî xwe kişand. Ew diviyan ku rapporekê li ser hindikayiyan li Tirkiyê amade bikin, lê wan dît ku nikari bûn karê xwe dewam bikin, ji bo ku hukûmetê ne dixwest ku guhdariya wan bike.

Ev encumena otonom ji aliyê serokwezîrê tirk, Recep Tayyıp Erdoğan, di 26 Sibat 2003 de hati bû ava kirin. Ew diviya bû ku rapporekê li ser hindikayiyan li Tirkiyê binivîse. Di dema xwendina dawîn a vê rapporê di 01 Teşrîn 2004 de, hin beşdar li dijî wê derketin û yek ji wan, Fahrettin Yokuş, sekreterê giştî yê sendîka Kamu-Sen, xwe avêt ser rapporê û ew çirand (li bultena me ya buhurî, rûpel 5, binêre). Idara vê Encumenê pêşniyar kir ku gotina « hindikayî » ji nuh de bê şirove (tefsîr) kirin, ji bo ku li gora hinan ew zagona bingehî ya tirkî dipelixîne !

ALMANYA ENDAMEKÎ KONGRA NETEWEYÎ YA KURDÎ RADIGIRE

Di 08 Sibat 2005 de, polîsê almanî li Berlînê Ismet Akkurt bin çav kir. Ew endamekî Kongra Netewî ya Kurdî, ku li Bruksêlê ye û ku yek ji rêxistinên PKKê (Kongra-Gel) e, ye. Piştre, di 16 Sibat 2005 de, ew li ser xwestina prokurorê giştî yê bajarê Karlsruhe hat ragirtin. Evê dawîn da zanîn ku fermana ragirtina wî di 13 Nîsan 2004 de hati bû dayîn. Akkurt bi beşdarbûna, ji 2001 de, xebatên PKKê li bajarên cihê yên Almanya hatiye tawanbar kirin.

PÊŞNIYARA PAQIJKIRINA PIRTÛKÊN DIBISTANÎ JI GOTINÊN NIJADPARÊZ, MAÇÎST Û ZÊDE NASYONALÎST

Di 10 Sibat 2005 de, mudîrê Weqfa Dîrokê li Tirkiyê, Orhan Silier, di konfêranseke çapemeniyê de da zanîn ku Weqfa wî, tevî Akadêmiya Tirkî ya Zanistan (TUBA) û Weqfa Mafên Mirov li Tirkiyê (TIHV) projeya xwe ya bi navê « Mafên mirov di pirtûkên dibistanî de », piştî sê sal lêgerînên fireh, qedand.

Ev proje bi piştgiriya Kommîsyona Ewropî û Enstituya Civaka Vekirî hat pêk anîn. Encamên wê di 10 Sibat 2005 de ji wezareta perwerdekirinê re hatin pêşkêş kirin. Xalên jêrîn hin j