Hevpeyvîn û amedekirin :Ebdulbaqî Huseynî

                                                                                                            

 

 

 

 

Di roja 15.ê vê mehê (nîsan 2005)de,  pêşengeha fotografî a hunermenda kurd Roza ILGEN li salona (  Sagene samfunnshus ) li Oslo hate vekirin, wê ev pêşengeh 25 rojan dom bike, ango ta 10.05.2005 li dare.

 

Roza Ilgen kîye?

Hunermenda kurd Roza Ilgen, keçek kurde ji Kurdistana bakure, ew di sala 1981 li Kurdistanê ji dayik bûye, piştî ku temenê wê bûye 10 sal, malbata wê koçberî welatên Skandinavya ( Scandinavia) bûne û li Nerwîc bi cî bûne.

Ewê xwendina xwe li Nerwîc berdewam kiriye, dinav salên 1997-2000 ketiye beşê (şêwekariyê , hinkûf û reng), ango sê salan piştî pola 10an, ew beş xwendiye.

Paşre cihekî li zanîngeha Winchester li Ingelterayê (England) bidest dixîne, û li wir xwendina xwe a ”Hunerên çak” dinavbera salên (2000-2004) berdewam dike, ta ku dîploma Bekeloryus ( Bachelor)  bi dest dixîne.

Eve pêşengeha wêyî yekeme ku li Nerwêc li dar dixîne.

Roza wek mirov bi çar zimanan Kurdî, Turkî, Nerwîcî û Ingilîzî mijûle.

Niha ew xwe ji xwendinek bilind re amede dike,  ku ( Master’s degree ) li Inglterayê bibe serî.

Belgeya Roza..

Di pêşengehê de , min hewl da ku hunermenda kurd bi hestên xweyî germ wan tabloyên xwe ji me re şirove bike, digel ku wê di destpêka pêşengeha xwe de, belgeyek ( document) balkêş bi du zimanan nêrwîcî û ingilîzî ji nivîsandina wê ye- ramanên xwe têde diyar dike- di sênga salona pêşnegehê de daliqand dibû, lê dîsa jî me xwest ku dîtinên wê ji devê wê bixwe bibhîzin.

Naveroka wê belgeyê çiye, Roza çi dixwaze ji temaşevanan re bêje, bi kurtî ”wesyeta” an jî belgeya wê eve:

Roza di belgeyê de dide xuyakirin, bê çawa jinên musilmanan bi gelemperî û jinên kurd bi taybetî  di civata rojava de zehmetiya rojane dipelînin, ew problemên wan di sernuxumandinê an jî danîna serûkê (hijab)de, ku ji wan re dibe pirsgirêkek mezin. غ cawa gelê rojava li wan jinên musilman dinerin û wê serûkê dikin ”belege” dijî musilmantiyê, ku ew wek nîşana bindestiya jinê dibînin. Herwekî Roza dibêje, jina ku tê van welatên rojava, ew çawa dikare dinavbera du kultura harmoniyekê peyda bike. Bêguman (gotin a Rozaye) zore, nemaze ku em ji welatnin paşverû ( cîhana sisyan) hatine cîhana yekê.

غ hîn jî ew kultura meyî nedestpelandî, ku di mejiyê hin kevinperesta de heye , wek ”kuştina bo şerefê”, ev hemû dibin pirsgirêkin mezin bo berdeam kirina jiyana keç û jinên ku ji Rojhilata Navîn hatine van welatan.

Herwiha Roza di wê belgeyê de hinekî ser azmûna (tecruba) xwe a hunerî radiweste, ku çawa 

dixwaze tiştekî ku berî wê nehatiye çêkirin, ew ji vê jiyana hunerî re pêşkêş bike..

kurtepeyvek ligel Roza ve..

 E.Huseynî: اima ji nav hemî rengên huneriyê te ev huner hilbijartiye, wêneyên te û kamêra heta çi radeyê li hev dikin, hunera fotografî çiye?

Roza: Belê , ev jî şêweyeke ji şêweyên hunerê, gelek raman di serê min de hene, ew bi tu şêweyî nikarin diyar bibin, lê bi fotografiyê tu dikare wan tiştan, ewên ku tu bi firçê an jî bi rengan nikare bîne berbiçav, ew bi fotografiyê tên.

 

E.Huseynî: Serûk, qefes, fedîkirin û jin, evin babetên ku te di tabloyên xwe de anîne

berbiçav, çima ev mijarên taybet?

Roza: wekû min di ”belegeya” xwe de gotiye, ez dixwazim li ser pirsgirêkên jina kurd û musilman rawestim, û herwiha di tabloyên xwe de ez dixwazim ji temaşevanên europî re bidim xuyakirin ku erê ev zordarî li jinê tê kirin, lê em wek jin dikarin şoreşekê li dijî van kulturên paşverû rabin, û min gava pêşî di vî warî de avêtiye.

E.Huseynî: Gelo ev jina ku te di tabloyên xwe de bikar anîye, kî ye?

Roza: Min di van wênyan de , xwe bikar anîye, ew jî riyeke ku ez hestên xweyî mirovatî bidim xuyakirin, li vir min şêweyeke hunerî bi kar anîye ku jêre dibêjin (Stereotypical sence) , ku tu dikare gelek wêneyan ji hev veqetîne û bi rengekî neberovajî , rastî . Ne ew rastiya ku gel dizane û li ser xwedî bûye , lê rastiyeke ku ez pê bawerim, pêş mirovan dikim.

E.Huseynî: Roza tu dibêjî ev ezim, û kiryara wênekêşandinê ew bi çi rengî derbas dibe?

Roza: Di vî karî de, hin ji min re bûne alîkar, ku wêneya ez dixwazim bigrim. ji wan kesan re baş şirovedikim, paş re ew bi karê xwe radibin. Ew kes jî di warê bikaranîna kamîra de pisporin. Herwiha dema ku kes tune be bo alîkariyê bike, ez bi xwe kamîra amede dikim û mirêka bi kar tînim, da ku ez bighêm wê tabloya ku ez dixwazim bigrim. Bawer bike, ne karekî hesene.

E.Huseynî: Di pêşengeha te de, gelek simbolên kurdî wek „Xeftan“ an jî kirasê kurdî, herwiha ”Xizêm” hene, tu çi dixwaze li vir bêje?

Roza: Di kultura me kurdan de, hin têştên xweşk peyda dibin. Li vir ez wek hunermend wan tiştan di hunerê de bedewtir dikim, û wan ”simbolan” bi rengekî nûjen (modern) bikartînim. Wekû tu dibînî xeftanê ku min bi kar anîye, tiştên nû têde peyda dibin, ew tiştên ku li cem xelkên me veşartîne, ez wan diyar dikim. Herwiha ”Xizêma” ku min bi kar anîye, bi şêweyekî hunerî pir bilind, min bikar anîye.., bi taybetî dema min filmek video çêkir, ku ew xizêm gelek caran bo min û film bibû xala sereke.

Di dawiya hevpeyvînê de, Roza gelekî li ser wê projeya ku di zango de pêskêşkiribû, axivî, û hin wêneyên we li ser ( PC)  Laptopê berbiçavî temaşevanên pêşengehê kirin.

Roza di gelek warên hunerîyê de mijûl dibe, bêguman pêşerojek giranbuha li pêş wê heye.

Em bi hêvîne ku hunera wê şûnekê baş di nav hunera cîhanî de bigre.