Weşangeriya kurdî li Binxetê
 

Konê Reş

Bi helkeftina ku di 22ê nisanê de 107 sal,di ser deçûna yekemîn rojnameya kurdî bi navê (Kurdistan) derbas bû, kêfxweş dibim ku ez vê panorameyê li dor weşangeriya kurdên Binxetê ji xwendevanan re berhev bikim,di gel ku cejna wan pîroz bikim.

Bê guman di wiha xepartin de li dor weşangeriya kurdî di Binxetê de , mirov nikare çavê xwe ji çalakiyên weşangeriya destxetî ya ku şêx û melayên kurdan di binxetê de pê radibûn bigire.Bi saya  destnivîsên wan,gelek berhemên  helbestvanên navdar,ji windabûnê hatin parastin,mîna dîwana melayê Cizîrî,Nehcelenama Mele Xelîlê Sêrtî,helbestên Feqehê Teyran ,Mem û Zîna Ehmedê Xanî..hwd

Hem jî em nikarin çapxaneya ku Bihiştî Hisên Hiznî mukiryanî di sala 1915 an de li Helebê damezirandibû di ser guhên xwe re bavêjin..û ya herî giring ,em nikarin di ser kovara Hawarê(1932-1943)û weşanên wê re biqevêzin-(Ev weşana ku yekemîn û dawîtirîn  kovara kurdî ye di nav kurdên Binxetê de ku bi destûr hatiye weşandin,di pey re ziman û weşanên kurdî bûne qedexeye ta roja îro..)-Hem jî em nikarin di ser kovara Ronahî (!943-1945)re derbas bin..Bi saya Mîr Celadet Bedir-Xan weşana kurdî destpêkiriye û wiha kerwanê weşangeriya kurdî dûrêzî hev bûye ta roja îro..Belê gelek kelem û asteng di pêşiyê de hatine danîn,nexasim piştî ku Firensî ji sûriyê hatine deranîn di sala 1946an de ,ji wê hingê ve zimanê kurdî qedexe ye,nivîsandina bi zimanê kurdî qedexe ye ta hu nivîsandinên bi zimanê erebî li ser kêşeya kurdî qedexe ye..û wiha ev qedexebûn berdewame ta toja îro..lê tevî van qedexeyên dijwar rewşenbîrên kurdan li ber xwe dane,ji desthilanîn neketine û di sala 1954an de dîwana melayê Cizîrî weşandine ,di sala 1956 an de dîwana Apo Osman Sebrî (Bahoz)hem jî (Derdên me),di sala 1954 an de (Çend rûpel ji wêjeya kurdî)ya rehmetiya Rewşen xanim Bedir Xan,hem ji di wan salan de bîranînên Dr.Nûrî Dêrsimî li Helebê hatin capkirin û di heman kat de hatin qedexe kirin,di gel dîwana Cegerxwîn ya didiwan..û wiha heyamekî bê dengiyê di wan çend salan re di ser weşangeriya  kurdî re derbas bû,ji bilî belavokên rêxistinan yên bi dizî..Ta ku di sala 1968 an de Cegerxwîn kovara (Gulistan)belav kir û di sala 1973 an de dîwana xwe ya  sisiyan (Kîme Ez)li Beyrûtê çap û belav kir...Di sal 1979 an de kovara Gelawêj hat weşandin,di sala 1983 an de kovara Stêr,di sala 1983an de Xunav,û her wiha Gurzek Gul di sala 1989 an de,Zanîn di 1991ê de,Aso do 1992 an de,Pirs di 1993 an de,Bihar di 1994 an de û di pey wan re Rojda,Deng,Newroz,Delav,Xwendevan,Jîn..hwd .

Ji sala 1990 û bi virde,hinekî çavgirtin ji çapkirina pirtûkên bi zimanê kurdî hat girtin.Di wan salan de gelek dîwan ,kovar ,pirtûk hatin weşandin ,ew jî bi dizî û heger bi hatina girtin cezayê wê mezin bû,lê ji berî çend salan ve ,nexasim piştî yasayên çapemeniyê di sûriyê de derket ,ew rêka çûk jî ji ber me hat girtin,tevî ku di wan salan de me li Şamê çapdikir û me li ser datanî li Beyrûtê çap bûye ,xwediyên çapxaneyan jî gelek pere ji me distandin ,bi behana ku ew tiştekî qedexe ji me re dike..

Vêca em ji neçarî çavê xwe berdidin kurdistana başûr û dervî welat (Eurûpa û Stenbolê)ku em li wîr berhemên xwe çap bikin,hem ji ber qedexbûna ziman û hem ji ber buhayê çapkirinê...

Di baweriya min de evin asteng û arîşeyên ku di pêş weşangeriya kurdî de li Binxetê hene ,ango weşangeriya me bi qedexebûna zimanê me ve girêdayî ye,çendî qedexebûna ziman  rabe wiha wê weşangeriya me bi pêş keve .Em li hêviya wê rojê ne.Ew roj nêzîk dibe.

HEVGIRTINA REWŞENBÎRÊN KURDÊN ROJAVA LI DERVE