Hevpeyvîn bi helbestvan Yûsifê Berazî (Bêbuhar) re: Çîroka min bi helbestê re dûr û dirêj e

Hevpeyvîn: Miş'elê Osman (bavê Nisrîn)
Fêselê Qadirî (bavê Zoro)


Mamosta Bêbuhar xwezî tu xwe ji xwendevanan re bidî nasîn?

Ez Yûsif kurê ‘Elî’ Elîyê Şêxo me, pêşî cîwarê bav û kalên me bajarê Kobanê bû, lê piştî fermana osmanîyan bav û kalên me çûn bakurî bajarê Helebê li gundê Tilcircê bi cîwar bûn. Ez di sala 1931 ê de li wî gundî ji dayik bûm, di sala 1947 ê de me jê bar kir û em li Minbicê bi cîwar bûn. Piştî heft salan, ango di sala 1954 ê de em hatin bajarê Serê Kaniyê û ta nuha jî em lê dijîn.

Berî tu bibî helbestvan, tu stiranvan bû: di vî warî de tu çi dibêjî?

Belê... rast e berî ku ez bibim helbestvan dengê min gelekî xweş bû, min li tenbûrê “biziq” dixist û min bi heval û dostên xwe re di civatên gelêrî de stiran digotin.

Bibûre, gelo we di dawetan de stran digotin?

Na. Stiranên me wek ku min gotî hew di şevbuhêrk û civatên gelêrî de bûn. Di wê çaxê de tomarkirin tunebû.

Mamosta Bêbuhar çîroka te bi helbestê re çawa bû?
Hê ê ê!!! Çîroka helbestê… Çîroka min bi helbestê re dûr û dirêj e, ezê bi kurtayî ji we re bibêjim..
Berî ku ez têkevim warê stiranê de, min ji helbestê hez kir, min di rêya dan û standinê re jê re kar kir. Min seydayê nemir Cegerxwîn nas kir û têkiliyên min pê re xurt bûn, dûvre têkiliyên min bi mamosta Reşîdê Kurd re çêbûn. Wî jî hişt ez hînî rêzimana kurdî bibim. Mele Sîrac û mele Reşîd hebûn, gelekên din jî hebûn, lê nayên bîra min. Min di rêya van ciwamêran re gelek pirtûk xwendin, mîna Melayê Cizîrî, Ehmedê Xanê, pirtûkên li ser pêlawaza, yên li ser dîroka kurdî û herweha pirtûkên bi zimanê farisî jî.
Ji sala 1966-1979 ê de, çi helbesta ku min dinivîsand, min ji seydayê Cegerxwîn re dibir daku serrast bike. Hê ê ê..Seydayê min... Rojeke duşemê, sala 1979 ê ez çûm cem wî, di pê re seyda çû Siwêdê, rojeke duşemê sala 1984 ê vegeriya, lê bi saxî çû û mirî vegeriya.

Di dîwana “Zindan” de diyar dibe ku te şerê beg û axa, şêx û mela kirîye, di vî warî de tu çi ji me re dibêjî?

Rast e..min şerê hinka kirîye, lê min pesnê hinka jî daye. Belê , jiber ku hinek ji wan dijmin kirasê şêxtiyê, meletiyê li wan dikir, wan jî dijminê xwe jibîr dikirin û berê tifingên xwe didan hev û di wê navberê de milet dihate kuştin. Her êlek her, 'eşîrek bi yekî ve dihat girêdan û ew yek jî berê wan bida kuderê diçûn wir, bi rastî ew karê ku dikirin berberî-parçebûn- 'eşîrtî diket xizmeta dijmin. Dijmin jî di wê çaxê de ne çavgirtî bû, çavên wan vekirî bûn, camî –mizgeft- ava dikirin, lê dibistan avanedikirin, çi axa çi şêx serê xwe hildidan dijmin ew dikuştin. Miletê me jî nexwend e bû, dibêjin ku dilê mirov reş bû, davêje çav, çav kor dike, ev çav mirov dibîne lê çav ber xwe nabîne, lê li hember wan kesên xerab, yên qenc jî hebûn xizmeta miletê xwe dikirin.

Tu helbesta nûjen çawa dibînî?

Eger mirov zanibe helbesta nûjen wek Şêrgo Bêkes, Bedir Şakir El Seyyab û Nazik El Melaîke binvîse û ji heq derkeve bela binvîse. Piranî çi bêje, ez pê re me.

Gelo pêlawaza kurdî bi pêlawaza erebî ve tê girêdan?

Pêlawazên rojhilatê ji Hindê bigre ta bighêje kurdan, tev bi hev ve têne girêdan. Çima bi hev ve tên girêdan ? Îro ez karim bêjim ku pêlik « tef'îlat » ne yên ereban tenê ne, yên kurda hîn ji berya misilmantiyê (22) bîst û du pêlawaz « behir » di pirtûxanên sasanîyan de hebûn. Ehmed Xelîl Ferahîdî 16 pêlewaz « behir » ji ereban re danîn. Hûn dizanin ku rêzimana erebî berî Sîbewê û Kîsaî tunebû.

Gelek hunermend ji gulîstana te gul çinîn û bîn kirin, ew hunermend kî bûn û çi rengê gulan bûn?

Yê pêşî hunermend Mehmûd Ezîz Şakir bû. Di sala 1967 ê de min ew nas kir û min gelek helbest tevî awazan dane wî.
Mîna:
Hebs û zindan gotin û awaz Bêbuhar.
Perwîn gotin Rêncber awaz Bêbuhar.
Rabe ji xewê gotin û awaz Bêbuhar.
Şînbû rîhan gotin û awaz Bêbuhar.
Eman dilo gotin û awaz Bêbuhar.
Gulîzar gotin û awaz Bêbuhar.
Dilê min her bi ahîn e gotin Bêbuhar awaz mamosta Mihemed Elî şakir.
Şêrîn tu cînara min î gotin Bêbuhar awaz M.M. Elî Şakir.
Mehmûd Ezîz çû êzgeha kurdî li Bexdayê û stiran li wir tomar kirin.

Piştre Se'îd Gabarî derket. Hat cem min, min sê helbest danê
Ew jî ev in:
Koçê mi bar kir.
Hat xweş buhar.
Bê bext felek.
Ew jî çû êzgeha kurdî li Bexdayê û stiran tomar kirin.

Di sala1968 ê de min hunermend Mihemed Şêxo nas kir, min gelek stiran dan wî jî. Di sala 1973 ê de ji Beyrûdê hat cem min, min stiran dane wî û çû. Di sala 1983 ê de M. Şêxo vegeriya, 3 kasêt tomar kiribûm. Ez dikarim bêjim ku serê sedî heftê helbestên min bûn.
Mîna:
Hebs û zindan
Ez bûm ferar
Şêrîn tu cînara min î
Rabe ji xewê
Yarê şekir
Pismamo
Şeva tarî
Dayê (ez jî bi cî bim)
Dayka dilovan
Eman eman
Çibkim bi can
Derdan çi ez dil jar kirim
Koçê mi bar kir
Welat welat
Gulîzar
Eman dilo
Perwîn (gotin: Rêncber-awaz:Bêbuhar)
Kûba û Vêtnam.

Û gelek hunermendên dî hene. Bi rastî min dixwast ku ez helbestên xwe di rêya hunermendan re belav bikim. Dibêjin her gulek bi rengekî ye û hunermendên jorîn her yek ji wan dibistanek e. Mînak hunermend Mihemed Şêxo ew ne hew dengbêj bû, lê têkoşer û dilpak bû. Wî gelek zehmetî kişand lê ji doza xwe venegeriya û bû hêmayek di nav milet de.

Hebs û zindan, Perwîn, Gulîzar, Şînbû rîhan gava bi stiran te li wan guhdar kir, çi bi pênûsê hat?

Bi Xwedê min got pênûsa min lal bû, deng pêket, terqîn jê hat..

Têkiliyên te bi apo Osman Sebrî re hebûn?

Min Osman Sebrî di sala 1954 ê de nas kir. Berî ku ez dîwana “Zindan” çap bikimm, ez di rêya Dîlawerê Zengî re çûm Şamê cem Osman Sebrî, dîwna min xwend û ji min re got çap bike ,di pey re min çap kir. Ji sala 1984-1992 ê ez diçûm cem wî, dilxweşî dida min, min çi pirs jê kiriba ji min re kêm ne dikir.

Di van salên dawî de gelek pirtûk tên weşandin, lê gava tu wan rûpel dikî gelek şaştiyên rêzimanî û rênivîsî têde dibînî, eger komîtyek ziman heba ma wê ne baştirba?

Ev babeta han li her derê min aniye ziman, min ji nivîskarên me re gotiye, em karibin li hev rûnên, em li ser rêziman, li ser rênivîsê bighêjin biryarekê, xortek tiştekî ji me re bişîne, em karibin lê vegerînin, em karibin govarekê sêmehî derxin. Lê em nigihiştin tu biryarê di vî warî de.

Berhemên çapkirî çine?

1. Zindan helbest /1988
2. Bang hebest /1997
3. Raperîn helbest /2002
4. Serxwebûn helbest/2006

Di dawiya hevpeyvînê de em pi spasiya te dikin ku te ev derfet da me û ku te dilê xwe ji me re vekir.