|
Romana (Tirsa bê diran)
ya Helîm Yûsif û tabloya tirsê!!
Dr. Zara Brahîm
Eger em deriyê pirtûkxana wêjeya kurdî vekin, li
rojavayê Kurdistanê, em
Karin navê nivîskarên romanê û berhemên wan li
ser tiliya bijimêrin. Çîrokên
gelerî, danhevên kelepurî û çîroka kin baş li
nik me peyda dibe, ji xwe
gotin nayê ser helbestê û helbestvanan û pirbûna
wan di wêjeya kurdî de,
çiku her kesekî ku hînî zimanê kurdî dibe, di cî
de helbesta rêz dike, eger
wî dawiya gotina weke hev derxist, ji xwe wê
navê (helbesta kilasîk) lêbike.
Lê eger pê re neçû serî û fam nekir, wê navê (helbesta
nûjen) lêbike, da êdî
kes wî rexne neke û karibe xwe bêtir winda bike
di nav mij û morana
(nûjeniyê) de. Loma pirseke giring xwe têne
ziman di vî warî de, ku em bi
rastî vegerine xwendinê berî ku em bikevine van
tevlîheviya de, da ku em
karibin astê rewşebîriya kurdî bilind bikin.
Roman bi zimanê kurdî gelek kêm hatine
nivîsandin, loma çi berhemên di vî
warî de tên weşandin cihê sipasiyê ne. Navê
nivîskar Helîm Yûsif, bi xurtî
cî girtiye di beşê wêjeyê de, çi çîrok yan jî
roman û berhemê wînî dawî
romana bi navê(tirsa bê diran) bû. Roman bi
zimanekî kurdî( kurmancî) hesanî
û xweş hatiye nivîsandin, wêneyeke rastî ji
rewşa hindirê welat di romanê de
hatiye xuyanîkirin, bi xeyaleke romansazî hatiye
hûnandin û ew wêneya tirsê
di rûyê xeyala wî kesê ku hergav dev ji Mûsa
nediberda û dawî wêneya wî
bixwe bû, vê xeyalê bêtir teybetmendî da romanê.
Bûyerên romanê li bajarê
Qamişlo pêktên, lê gava mirov naveroka wê
dixwêne, bala wî diçe bajarê
Amûdê. Li vir, em karin bêjin ku nivîskar
nikarîbû kirasê amûdiyan jixwe
bike, çi ji aliyê lehengên romanê ve û çi ji
aliyê peyvên wan ve be, loma wî
bi xeyaleke xweş û hesanî bûyerên Amûdê, yên
12adarê nivîsandibûn, lê bi wê
serbestiyê nikarîbû wêneya bûyerên Qamişlo rêz
bike li ser rûpelan. Di vir
de bandora cî û dîtinê tê xuyanîkirin.
Mûsa lehengê serekî yê romanê ye, ji nifşê wê 30
saliya tirsê ye, weke
geleke din ji xeynî wî ve, bandora îdyolojî û
perwerdeya yekreng ji destpêkê
ta dawiya romanê tê xuyakirin, Mûsa ditirsa
xwede dimîne ta dawiya
romanê.Ji zaroktiya wî ve û gava ku wî û hevalên
xwe teriyê keran dibirîn,
gava dibe mamoste, lê hîn jî ditirse, serhildan
jî çêdibe û hîn ew ditirse.
Peyre Mûsa direvê dervey welat, lê hîn jî bi
tirse, tevlî ku muxaberat li
wan dera nînin jî, lê ew sax nabe ji vê
nexweşiyê, dikeve aso û atmosfêrek
azad de li europa, lê her û her ew di wê tirsa
xwede ye!!!!
Nivîskar ji mere tirs daye nasîn weke nexweşiyek
bêçare û bêderman, gava xwe
diberde canê mirovan, û her kes biwê nesaxiyê
ketiye, tevlî ku du raperînên
mezin pêkhatin. Di vê xalê de bandora mercê
dîtinê pêknehatiye, çiku
nivîskar ne dinav bûyera de bû, tenê ew tişta ku
bihîstibû û jêre hatibû
gotin. Eva ha diyare, ji ber ku serpêhatiyên
dema ku ew li Sûrî bû, xweşik
li ser wan sekiniye, nemaze salên zaroktî û pey
wêre jî rewşa xwendinê li
dibistan û zanîngihan, tirsa ji polis û hêzên
ewlekariyê, wêneyê bîr û
ramanê basî û erebkirinê, ta ku ew dighijê
serhildana 12 avdarê. Serhildan
bixwe mêraniyeke mezin û bêhempe bû, gelê kurd
tev pêrabû, ew dîwarê tirsê
hêrivî, zarok û mezin, xort û qîz û çi kesê kurd
beşdarbû divê serhildanê
de, comerdiyeke bêsînor ji rexê miletê kurd ve
çêbû, tu rojan mirov bawer
nedikir ku wê rojeke bivî rengî ku kurd hemû
yekbûn û yekdestbûn li dijî
desthilatdaran. Çiqasî em li ser vê serhildanê
bi axivin, emê nikaribin mafê
wê bidnê, çikû weke xewnekê bû, lê bû rastiyek û
bi destê millet hemiyan
çêbû, û tev jî leheng û gernas bûn.
Li vir em lêburînê ji birader Helîm dixwazin, ji
ber ku wî di romanê de ev
wene neda xuyanîkirin, û her û her ew tirs bû ku
biherkesî re dima, piştî
ku serhildanê jî hîn ew tirs berdewam bû û eva
han di kesayetiya lehengên
romanê de hate xuyakirin ku pirê wan çûn dervey
welat.
Miletê kurd ku cara yekemîn bû perda tirsê
çirand, pêşî gava ku girtiyên
kurd hatin berdan ji zindanê û çalakiyên libin
konê wan, peyre serhildana 12
avdarê ya pîroz, piştî wêre bûyera Şêx Maşûq û
kuştina wî, dîse jî kurdan
kêmasî nekir. Meşeke mezin lidarket li bajarê
Qamişlo berî kuştinê, ji xwe
gava termê wî anîn, millet sax li kolana bû û
Qamişlo wê rojê hate hejandin,
peyre meşeke din pêkhat û bi hezaran kurd
beşdarbûn û li vir divê em wê
mêraniya pîrekên kurdan jibîr nekin li dijî hêz
û eskerên rêjîmê, tevlî ku
gelek ji wan keç û pîrekan birîndar jî bûn, lê
çavên wan ji kesî neşikestin
û her û her û ta roja îro jî di hemû çalakiyan
de beşdarin û yan dawî ji wan
ew sêsaliya serhildanê bû.
Kurdan dîrokeke nû ji xwere nivîsandin ji dema
serhildanê û vir de û êdî ew
tirsa ku hin mirov têde ne, şikest û nema
divegere û ev tişta han roj biroj
bêtir xuya dike û diyare.
Em karin bêjin ku dîtin û bihîstin tucarî nabin
wekhev. Erê mirov digot ma
gelo wê rojek halo were!! Ew roj hat û tevahiya
millet pêrabû, pirsa kurdî
hişkere û bi xurtî cî girt ku bêçareserkirin ji
vê pirsê re, pêvejoiya
guhertin û demokrasiyê naçê serî û tişta mayî
dimîne ser bizava kurdî ku
karibê vî miletê comerd lidor xwe bide hev û
yekîtiya wan xurt bike.
Li dawî em karin bêjin ku roman xweş hatiye
hunandin û bi xeyalek romansazî
xurt, tevlî ku hin têbîniyên me li ser hebûn, lê
ji nirxê wê romansazî kêm
nabe û ev berhem pirtûkxana romana kurdî zengîn
dike û em bihêvî ne ku di
paşerojê de hîn bêtir hebe.
|
