- Hunermend
BRADER MUSÎKÎ di sala 1958 an de li Gundê
Musîka ( Mêrdînê ) Ji dayk buye , bavê wî
Dengbêj bû û ji bi çûkaya xwe de fêrî stran
û çîrok û serpêhatiyên kurda bûye .
Dibistana seretayî û navîn li herêma Mêrdînê
xwendiye . û duvre li bajarê Wanê Lîseya
tanduristî xwendiye . lê ji ber kar û
xebatên wî yê Muzîk ê Hatiye Zindan kirin .
û ji ber wan karan mecbûrî Koçkirinê bûye û
ev nêzîkî 20 sal e li welatê Holenda bi cih
bûye û li wir jiyana xwe didomîne ,
hunermend Birade ne tenê Dengbêje her weha
Siyasetmedare , şêwekare , Nivîskare û
şanogere . bi giştî ta niha 10 Berhem Tomar
kirine û piraniya Helbestên stranê wî yê wî
bi xwe ne . di diwem seredana xwe ya herêma
kurdistanê em li Duhokê rastî hev hatin û me
ev hevpeyvîn pêre çêkir .
- Hunermend Birader tu bi xêr hatî
kurdistanê tu karî behsa hatina xwe bike çi
pirograma we ye .. ?
- Ez jî sipasiya we dikim ku we ev alaqe
nîşanî min da hêvîdarim hemo dezgehên kurdî
wanî wek we nêzîkî hunermenda bibin û wan
bişopînin û pirojeyên wan nas bikin . ev
diwem care tême Kurdistanê berî du salan jî
ez hatibûm . wê çaxê jî min gelek bername di
TV û Radyo ya de çêkirin . vê care jî li ser
daxwaza liqê yekê ( Partî Dimoqratî
Kurdistan) ez hatime vexwendin , û hûn zanin
min Konsertek jî li duhokê li darxist . her
weha min li gel Tîpa Duhokê ya Muzîkê ,starana
( şehîdek Bê navim ) ji nû ve Tomar kir û
emê Klîpa wê jî çêkin , belkî vê care zehmet
be ji ber ku wexta min tune ye .
- Tê kengî klîpa ( şehîdek Bê navim ) çêke û
wê bi alîkariya kê be ?
- Bi rastî strana ( şehîdek Bê navim )
naveroka wê gelek dewlemende her bi Muzîka
xwe ve jî loma dive Klîpa wê jî beramberî wê
çê bibe . wexta min kême niha me dest bi
çêkirina wê nekir , me çav lêye em meha 11 a
vê salê çêkin wê Zankoya Duhokê ban min ke û
bi hevkarya wezareta rewşenbîrî .
- gelo Çi pirojeyên te li gel Vîn Tv hene ..
?
- Me li gel wan li ser gelek xebatan axivîn
lê heta nuha tiştekî Fermî di nav me de
çênebûye me tene biriyara çêkirina Kilîpa (Ereba
min ) daye di riya wan de wê bê çêkirin .
- Wek me bihîstibû te li ser buyera kêça
êzîdî DUA Klîpek amade kiriyê û tu dixwaze
li Herêma Kurdistana çêke ….?
- Bele raste min go her ez li virim ez wê jî
çêkim , li Holenda min strana wê tomar
kiriye, ji xwe stran tenê nave wê DUA ye û
tenê têkilya stranê bi kêça êzîdî Sembolî ye
. lê ez dixwazim bînim ziman Armenca min bi
wê stranê Zulm û zora li ser Jina Kurd . ew
jî min niha rawestand .
- Çima te kilîp rawestand ..?
- Min da xuyakirin ku ev boyera dawî li
herêma şingalê ru da (Komkujî) û sedemên
mîna Hesasiyeta Civaka êzîdiya û rewşa
Kurdistanê, ji ber ku niha dijmin dixwaze
tilyên xwe têxe her derê û alozî û
tevlheviya çêke û nakokiya di nava olê kurda
de xurt bike û kurda div ê riyê de bîne
hembir hev . ji ber van sedeman gişa min
rawestand , her çiqas tenê nave stranê DUA
ye lê naveroka wê ti alaqeya wê ne bi OL û
ne jî bi qemînê heye . tenê di wî warî de ez
li ser estengiyên li pêşiya jinê û evîna
ciwanên me û zehmetiyê li pêşiya evîna Keçên
me tînim Ziman .
- Bi rastî jî jina kurd pir di rewşeke Aloz
deye û her roj em dibhîzin ku jin xwe
disotînin ji xwe dikujin . Li vir pirsek tê
bîra min gelo ma erkê li ser millên
Hunermenda çiye gelo ta bikaribin rewlekê
bilîzin û ew jî bê deng nemînin beramberî vê
reşê .
- Hunermend dikarin rexne bikin bînin ziman
û li himber derkevin û buyera DUA yê ne ya
pêşî ye û wê ne ya dawî be jî . berî 3 an 4
sal li Mêrdînê jî tiştek weha qewimî . Keçek
li Gundekî hat ricimandin ta hat Kuştin ,lê
wek a DUA yê deng neda ,li gora min a DUA yê
Komplo bo berê sînaryo Amade kiribûn ji bo
ku şanî dunya yê bidin û bêjin li Kurda
temaşe bikin çawa keçên xwe dikujin , bi
taybet êzîdî . gereke hunermend berî her
kesî pê bêşin û bê deng nemînin , ne tenê
Hunermend ev Erkê Nivîskar û rewşenbîr û
siyasetvana ye jî . her weha Desthilatdariya
Kurdistanê jî gerek ne tenê bîne ziman
gereke li çareseriya bigere û gerek Civatê
ber bi guhertinê de bibe . gerek Mejî were
guhertin . mejyê civata kurd bi tevayî
pewistî guhertinê ye .
- Ev sûcê keye gelo cima ev hale jinê ye li
Kurdistanê ?
- Daykê me jî bi awayekî şaş keçên xwe mezin
dikin jêre dibêjin “ tu keçe lazime tu
bindestê mêrê xwe bi û tu mecbûrî bindestyê
bi û tu van qedexa qebûl bike “ bi salaye ev
nerîn hatiye roniştin . helbet gerek jin jî
xwe bighere . ji ber ev nerîn ne yê çanda
Kurda ne ev çand ji derve ketiye nava civaka
Kurdistanê , em binerin û vegerin sed salan
bi paş de em dibînin evqas bindestî tunebû,
jina Kurd her bi mêrê xwe re bû , jiyan bi
hevre paye kirbûn çi li nava malê û çi li
derve , di kar de di şer de di Serhildana de
di abûrya malê de millên wê bi yê mêrê wê re
bû . lê em dibînin ku piştî bendorên çandên
dewletên cîranê kurdistanê li ser civaka
Kurda de çê bû , ev rewşa îro çê bû . loma
gerek Civak bê guhertin û ev bi salek û
didwa çênabe bi derbekê re çênabe û ev
nekarê kesekî û didwa ye . şoreşek jêre divê
ta ku guhertineke bingehîn çêbibe , helbet
divê em ji bîr nekin ku jina kurd hişyar
dibe û dicing dibistana ew jî têdighên ku
jin hevparê vê jiyanê ye .. lê hêdî hêdî ..
- Berhema te ya dawî “pepûlê” bû çi berhemên
teyî nû dir ê de hene ..?
- “pepûlê” berhema mina 10 an bû anha a 11 a
jî amadeye û strana DUA jî di nav de ye . lê
rewşa hunermendên kurd bi taybetî Muzîkjenê
meyî li derveyî welat dijîn , belkî ji aliyê
çêkirina berheman de Astengî tune bin . lê
ji bo derxistin û belvkirinê Astengî gelekin
, him astengiyên civakî gelekin him ê bazarê
gelekin ew jî bandura xwe li abûriyê dike .
abûriya Hunermendan derfet nade ku dema
bixwaze Alboma xwe derxe . vaye ev saleke
min Alboma xwe ya 11 a tomar kiriye lê ez
nikarim belavbikim ..?
Di ware Civatê de Kompanyê me tune ne hege
hebin jî lê têrê nakin û nikarin bersiva me
bidin . dewlemendên me guhê xwe nadin
berhemên Hunermenda tenê hazir dixwazin .
belkî wexta derdikeve yekê bikire û guhdarî
bike , lê wekî din guh nadê nê . hal bikî
endusyra Muzîkê di dunyayê de endusyra herî
mezine di ware abûrî de di warê ragihandinê
de . lê em kurd him em hunermendên xwe bê
par dihêlin . li pêşiya wan asteng dikin him
em bi xwe hewl nadin ku em jî ji vê endusyrê
istafade bikin , tu ji dewlemndekî re bêje
va Vêla Hene were bikire û bifroşe wê bibeze
û bê .. lê tu jêre bêje were em Kompanyek
Muzîkê vekin , tu zanî heger ev kar runê ji
her karî bêtir Pera tîne lê mixabin nayê ..?
Dezgehên me tunene û runeniştine , wexta ez
albumekê derxim 1000 î jê tomar bikim . lê
tu dinerî bi milyona jê Kopî dikin . korsan
ji ber derdixin . mafê me li me venagere
dezgeh û TV yê me jî tenê temaşe dikin tu
alîkariyê ji mere nakin . loma va ez li
Kurdistanê me mi go belkî ez Alboma xwe li
gel Kompanyekê derxim lê mixabin ez hîna bi
ser neketim .
- wek me bihîstye te li gel komeke
Hunermendên Holendî te şanok Amade kirye û
pêşkêş kirye .tu kare behsa neveroka wê şano
yê bike ..?
- belê raste ev saleke li Holenda ev piroje
tê meşandin bi Artestê Holendî re şano li
ser Cinayetên namûsê ye ez di şano de rewla
Kalekî temsîl dikim him jî wek cinarasorê
yekem û him jî ez Muzîka Kurdî di nav
diyaloga şano yê de lêdixim û ew Muzîk ji
dabeşkrina mine her weha ez strsana Kurdî jî
di nava şano de dibêjim .
- Ew şano we li ku pêşkêş kir û Alaqeya
Beşdarvanan çawa bû .. ?
- Em li Holenda li 70 ê Deverî derketin ser
Sehnê pêşberî Temaşevanan , bi rastî gelekî
bal kişand ser xwe bi taybetî di ware
ragihandinê de .li Holenda bû manşêt . ez
gelekî bextewrim ku min Muzîka Kurdî bi
Milletê Holendî da naskirin ji nêzîk ve .
Piştî wê dengvedanê li Holenda Teklîf û
vexwendin ji Emerîka hate ji mere û ez wexta
vegerim Holenda emê li ser wê Pirovê xwe bi
Zimanê Ingilîzî bikin . û emê piştî wê di
meha 10 an de herin NEWYORK 3 hefta turna me
heye . piştî we êmê vegerin li Holenda dîsa
Turna me heye . û paşê emê hewl bidin bên li
cihekî weke Hewlêr yan Amed An Istanbol yan
Berlîn pêşkêş bikin .
- çima Medya Kurdî çi TV An Rojname Girîgî
ne dane vê şano ya we ..?
- belê di Civaka me ya kurdî de her tiştê me
bi devokî hatiye Parastin , çi stran be çi
çîrok be tu dinerî li her gundekî Kurdistanê
şanoyek Heye .û Qirdik hene civatxweş hene .
yanî li her gundekî Tyatro tê jiyandin ev
Koltura kurda ye . di ware Civata Kurda de
lê di ware Ekadimî de di nava civata me de
hîn ne runiştiye . min bi xwe li Holenda û
li Belçîka jî bi TV yên Kurda re got ji
Rojnamê Kurda re jî min got û ji kesayetyê
kurd re jî min got min ji teva re got werin
Temaşe bikin . ev Birîna Rojhilat tevî ye em
jî di nav de ne , ev birîn pir bi êşe bi
serê me Kurda jî pir tê .em pêşkêşî milletên
Ewrupî dikin werin hun jî lê binerin . lê
mixabin …!! ez tiştekî pir balkêş bo te
bêjim me li Paytexta Belcîka yê Biruksil me
li salonekê pêşkêş kir ku komeleak kurdî
çandî Cîranê me bû min jî ji serokê Komelê
re got kermkin werin bi şev li şanoyê
temaşebikin . “go başe ku wexta min hebe ezê
werim “ lê nehat …! Yanî insanek Ida dike û
dibêje ez li Ewrupa li Kultura Kurda û
Seyaseta Kurda xwedî derkevim û serkêşya wê
dikim . satek wexta xwe nadin şanoyekê ku
kurda jî Elaqeder dike û temaşe nake . ji bo
wan demekî Tyatro ne Hunereke balkêşe . TV
yê Kurda jî nehatin . binere TV yê Holenda
li ser me Bername çêkirin em vexwendin
Stodyê xwe . û bi taybet li ser Rola min û
dengê min û strana min radiwestyan . lê
mixabin kurda Qet Guh neda me . bê goman ev
me pir Xemgîn dike .
- Em te sipas dikin û Hêvya Serkeftinê ji
were dixwazin …?
- Ez jî we sipas dikim