Xebat ji bo Kurdîtiyê yan ji bo kesîtiyê
Berzo Mehmûd



Kurd, di roja îro de, pêwîstî bi xwendineke berfere û ravekirineke rast û dirust hene da ku bigihin hin encamên siyasî, ka çi þêweya stratejî û çi þêweya teknîk bo paþeroja xwe danin. Me pêwîstî bi hin lêkolên zanyar heye, ku hêla siyasî û rewþenbîrî û komelayetî pevre bajon û bibin ser riya hevbeþ ku van hersê hêlan bi hev re girê didê ji alîkî ve, wan ji hev cuda bike ji alîkî din ve. Mebesta min ew e ez bêjim ku îro wa diyar dibe siyasiyên kurda, yan jî bi zelaltir, partiyên wan ên ku xudêgiravî serkêþên milet in, ew jî cihê hikûmeta Kurdî digirin, eger birastî li miletê xwe xwedî derkevin, ne ku bazirganiyê pê bikin. Helbet wê partiyin hebin ji dilrast kar dikin, û wê hine dî jî hebin ku kurdîtî wek dikanekê kirîn û firotinê pê bikin. Lê, mixabin, ev rola giring, ango wek hikimranî di piratîkê de nexuya ye. Sedema vê nexuyakirinê jî her ew e ku serkêþên van partiyan bi rola xwe wek têkoþer ranabin, xem û karê wan dikeve xidmeta wê yekê: ka çilo kursiyên xwe yên bilind biparêzin û yên nizim bilind bikin; çilo xwe hember xelkê mezin bikin, çilo gotina xwe, û gotina partiya xwe bilind bikin. Lê gelo berjewendiyên millet çi ne, ne di bernameyên wan de ne!! Çend xortên kurdên hejar bi xwendin dane?! Ev heçku ne karê wa ye!! Ma ne þerma partiyek nikaribe çend xortên kurd hersal bide xwendin (bi xwendin bide), di wextekî ku kurdekî zengîn dikare ji berîka xwe xortine kurd bide xwendin. Sedemên vê jî gelek in, rast e hin jê babetkî ne, lê hin jê navxweyî ne. Bo nimûne karê abûrî û danîna bingeha dezgeheke abûrî ji bo partiyê nîn e; û ne tenê wilo jî, ev war li nik wan nayê gengeþekirin jî, û vî alî giring nabînin. Ya giring ew e navê wan hebe, dengê wan di nav xelkê de hebe, û bes. Ev bû nêzîkî pêncî salan ku kar dikin; baþ e, kîjan partiyê dih pertûkên Kurdî çapkirine? Jimarên govarên hemiya jî serhev negihin hezar rûpelan li ser pêncîsalî eger were parkirin, wa derdikeve ku heyvê du rûpelan distêne. Baþ e ev hejarî ta kengî wê wilo bimîne?? Ev parçebûn ta kengî yê wilo û xirabtir bimîne?? Ev rewþa ha, di baweriya min de, dê wilo bimêne ta ku rêberên me, sikirtêrên me, endamên mektebên siyasî, endamên lijna navendî (merkezî) û lijna mentiqî her ev bin, her ev lîstik bin, her ev teketulat bin, her ev kursî bin.

Her partî, yan her kes, her çend salan, guhartin bi ser wan de, yan bi ser hikûmetên wan de tên, tenê kurd van guhartinan nabîbinin; ne ku dixwazin, û bi dest wan nakeve, helbet na, lêbelê ew wek partî, wek berpirs û serkirde û sikirtêr vê guhartinê qebûl nakin, nûkirin û nûbûn ne karê wan e, nakeve xizmeta kursiyê wan. Ev wa diyar dike kêþeya kurdî li nik geleka ji wan cihê pêþî nagire. Kurdîtî li nik wan cihê bilind nagire, lewre cihê wan yê herî giring ew e, çi bi serê kêþeya kurdî tê ne xem e. Ya xem kursî ye. Ne dûr e mirovek weha bêje ku ew rêberên wek wan pêþketî, wek wan lihevhatî, wek wan zîrek, wek wan mêrxas, wek wan bilind û zana û siyasî û pêkhatî li nav me nîn in, lewre dive ev camêrên han di cihê xwe de bimîênin. Bi watayeke dîtir, berjewendiyên kurdayetiyê vê yekê ser me ferz dike (disepêne) ku ew bin, û ne kesî dî. Bi rastî ev bîrûraya han berpalkên wan kesan e yên ku ji van rêberan re hertim li çepka didin. Ev nerîna wan kesên ku kurdîtiyê dikin xizmeta berjewendiyên xwe yên takekesane, berjewendiyên malbatî û eþîrtî. Baþ e, hin car, bi rastî , mirovine mezin , mirovine bêhawta ji nav millet derdikevin ku hember wan zû bi zû diyar nabin, eger hebin jî, yan ne xuya ne, yan ne di warê siyasî de kar dikin. Ji ber vê yekê wek van rêberan ta demek gelek di cihê xwe de dimînin. Ev yek rast û druste. Em bi xwe ne di vê rewþê dene, ku vê rêbazê bigirin. Ya dîtir, eger wa bane, wê gelek pêþketin ketibane laþ û serê tevgera kurdî de, û ev parçebûn, û nesaxlemî, û nexweþî wê hewqas zêde nebane; Wê îro tevgera kurdî di rewþeke xweþtir de bane, serkirdeyên me wê bi awakî dîmokratî hatibane guhartin, bê ku guhartina wan parçebûnan bi xwe re bîne, bê ku em hevdû bi dijmin ve girê bidin, bê ku em hev dû li civata pîs bikin, bê ku em þerê navxwe gurr bikin û hevalên benda xwe pir bikin, û eþîrtiyê nû bikin.

Eger em li laþê heykeliya lijna navendî û nivîsgeha siyasî ya partiyên me binerin, em ê bi eþkere bibînin ku ew piraniya wan kesên ku di lijna navendî de di kongir de hatine hilbijartin mirovine rexlin, mirovine belkî baþ û qenc bin lê nikarin cihê xwe wek siyasetmend, wek çalakbaz dagirin. Wek van kesan nikarin barê kurdîtiyê hilgirin dema ku birastî berê xwe bidinê û bi dilsozî jêre kar û xebatê bikin. Ev yeka ha nexweþiyeke dîtir bi xwe re tîne, ew jî ew e ku mirovek xwe di cihekî bilind de dît, nemaze cihên serekî û bilind bi hemî corên xwe ve (çi ljna navendî, û çi lijna mentiqî, û çi nivîsgeha siyasî, û sikirtêrî), nema êdî qebûl dike xwe di cihekî nizim de bibîne. Eva han jî bi piranî li nik partîvanên kurda heye, û bi awakî ji xelkên dîtir dijwartir e û asêtir e, ji ber ku Kurd di dîroka xwe ya nû de, bi kêmanî, serokatî û berpirsî di karê siyasî de nedîtine, kurd nebûne dewlet ku berpirsiyê bikar bînin ta ku jê têr bibin. Her dem xwe dîtine ku kar di ber têgeh û bîrûraya xelkên dîtir de dikin. Vê yekê hiþt ku ev hest, hestê berpirsîbûnê li nik Kurdan mezin bibe, û weha kiriye ku ev cih gelek bi wan xweþ were, lewre serkirdeyên kurdan di nav xwe bi xwe de xwe pir mezin dibînin her yek ji wan dibêje: ((Ez mezin im mezin, ez mezin im, mezinim, mezin)). Baþ e, eger ew serokê kurd ê ku endamên partiya wî ew bi hemî kêmasiyên wî ve qebûl kirine, bi hiþkere vê yekê dibêje, û wilo jî xwe dibîne, û hestê mezinahiyê li nik wî belû dibe û giran dibe ta pileyekê ku li ser wî bi xwe jî dibe giranî û giriftar, ku ev bi xwe ziyanê digihîne kêþeya kurdî. Baþ e, ev hestê xweperestî û kesperestî wê me bigihîne ku? Wê çi ji me re serbixe? Ya dîtir jî, eger serkirde yan berpirsek di riya rewa û rast û drust re xwe gihandiye cihekî bilind, gelo eva han li nik mirovekî hejar ku deravên nakokiyê ew gihandiye lijna navendî, wê çilo li xwe binêre!!
Helbet ew kesê dibe serokê partiyê, ew kesê dibe sikirtêrê partiyê, nema êdî dev ji kursiyê serokatiyê berdide, nema êdî ji vê meznahiyê diqere, eger çi bibe. Ne xem e. Ya giring jêre neku kêþeya kurdî ye, neku pêþketina milet e, heta partiya wî jî ne xem e. Ez ê ji cihekî nêzîk nimûneyekê berçav bikim, bê ku ez ti kesan bi nav bikim. Berî çend salan kongirê partiyekê hate li dar xistin, û bi dû kongir de, em tev pê agadar bûn ku sikirtêrê giþtî yê partiyê bû serokê partiyê. Helbet ev bûyer bû cihê lêpirsiyanê, ka çi sedem di piþt vê yekê de ye!! Belê, wa diyar bû ku endamekî ji lijna navendî xwe reþihhand bo postê sikirtêriyê, ango xwe di ber sikirtêrê berê re kir, vê yekê giriftariyek û aloziyek ji sikirtêrê kevin re peyda kir ku ev yek ne dûr e sikirtêrê berê ji sikirtêrî bixe. Di vir de nakokî belû dibe, ma kes ji tevgera Kurdî qîma xwe bi vî awayî tîne ku kursî wilo bi hesanî ji dest here!!!! Dive partî li bin guhê hev bikeve, yan jî nabe ev mijar here serî, û nabe sikirtêrekî nû bi þêweyeke dîmokratî yê kevin bide alîkî û cihê wî bigire. Eva han ta niha di hemî partiyên kurdî de, ne di dema îro de, û ne di dema kevin de çêbûye, wê çilo çê bê? Ji vir, ji wir, ka em li çarekê bigerin ku sikirtêrê kevin di cihê xwe de bimîne, û ev ê nû jî neyê xeyidandin, ango wî jî razî bikin. Endamên kongir bi hev þêwirîn û gihane wê rayê ku postekî nû di partiyê de drust bikin, ew jî postê serokê partiyê. Baþ e, li vir miþkile çareser bû, sikirtêrê kevin bû serok, û yê nû jî ji xwe bû sikirtêrê giþtî yê partiyê. Ev bûyera han gelek watan dide me:
1. Kursî li nik me ji her tiþtî giringtir e.
2. Ya dîtir baweriya me bi guhartina dîmokratî nayê, eger em têde bê kursî bimînin.
3. Girêdana berpirsan bi kursî fikrê peyatiyê di nav partiyê de ava dike, neku xebatkerî û têkoþerî.
4. Kêþeya kurdî di pêpelûka dawî de tê.
5. Perwerdekirina endamên partiyê di rêyên þaþ û çewt re derbas dibe, ku endam hînî xwehrî û hîlebaziyê dibin. Inca, endam, bi taybetî endamên kursiyê bilind li þûna ku xwe wek amêr bo xizmeta kurdîtiyê bibînin, kurdîtiyê dikin xizmeta kesê xwe de.
Van rojan di civateke serpêyî ligel serokê partiyeke Kurd, ev babet hate baskirin ku çima sikirtêr an serok di partiyeke kurd de di cihê xwe de ta mirinê dimîne, û nayê guhartin? Bersiva wî ew bû ku barê nihênî yê van partiyan wilo dixwaze ku serok neyê guhartin. Ya dîtir jî ew kesê ku bikarê cihê wan bigire di nav partiyan de nîne. Lewre ya baþ her ew bimîne. Bi rastî, ji van serokan baþtir nîn e taku bikarin vî cihî ji wan bistînin, ji ber ku ew xebatkerê bilind û layiq hîn di cihên nimz de têne avêtin berî ku bigihin komîta navendî, eger ti diziyê û dînbûnê bi wan ve nekin. Lewre ti kesên jêhatî wê nikaribin xwe bigihînin cihekî ku mefer ji serok re nemîne wan daqurtîne. Baþce, bere ev cihê giring ji wan re bimîne, lê bere tenê xwe nekin kelem di pêþiya pêþketina partiyê de, bere rê ji pêþniyar û pirojeyên pêþketî re vebin, bere alîkariya miletê xwe bikin. Bere rê xwendekarên kurd ji þagirtan vekin bo herin xwendinê li kurdistana Iraqê bo nimûne. yan jî berciwaziyên kurd bixin bin van de ku alîkariya þagirtên kurd bikin li xwendina hundur. Bere þagirtên kurd rê bikin bo xwendina zimanê Kurdî bo ku zimanzanên me yên ekademî çêbibin, daku rojekê bikêrî nifþê bi dû xwe de werin.
Di dawiya vê gotarê de dixwazim wê yekê bêjim ku min kesek an partiyek bi nav nekir bi ser ku rexne gerek di warê zelelbûnê de ava bibe, çiqas fikre û bîrûra zelal be, wilo xwêner û xwendevan rastiyê bêtir dibînê, û dikarê bêtir li kêþeyê bikolê, bê ku li dora wê here were û bigere û li dawî negihê encamên drust, nemaze dema ku rexne û axaftin û bas di giringtirîn kêþe de be, wek mesela Kurdî. Kêþeya Kurdî ne cihê henek û hîlebaziyê ye, ne cihê bazirganî û fen û fûta ye, ne cihê ku em heme cihê kursiyê xwe tê de xweþ bikin. Ev reng kurdînî, eger rojekê li ser kurdan dihate ajotin û diçû serî, lê îro nikare here serî, ji ber pêþketineke komelayetî û abûrî û rewþenbîrî di nav kurdan bûye û dibe, ya dîtir jî amêrên rageyandinê di rewþa cîhanîbûnê de, ku rewþenbîr bikare dengê xwe hilde, dengê xwe bigihîne raya giþtî, ku kêmasiyên berpirsyaran bide xuya kirin bi mebesta ku leyistikên dema berê, dema kerrbûn û bêdengiyê, nema êdî bikarin rola xwe bibînin. Îro roj a pêwîst bo me ku em nebin kelem di pêþiya xebata dîmokratî de ku tevgera xwe pê pêþde bibe, bê ku awayên serdestan di nav xwe de pêkbîne, ji ber ku eger em ne dîmokrat bin , em ê nikaribin dîmokrasiyê jî bo xwe ji xelkê bixwazin. Berî ku em doza dîmokrasiyê bikin, dive em xwebixwe dîmokrat bin.
.....................................

Ev karê han ji du aliya ve kêmanî ye: ji aliyê desthelata hikûmeta Kurdî (xwediyên zanko), û ji aliyê partiyan ve jî ku nikarin xwe ya giring ew e navê wan hebe, dengê wan di nav xelkê de hebe û bes.