Nezîr Silo





Rejîmên Rojhýlatanavîn mîna kevirên leystiak Domînoyê piþtî ketina rejîma Saadam a Bassî, yek bi yek mehkumî ketinê ne. Ev rastî her roj xwe bi awayakî ron û zelal nîþan dide. Pêvajoya reforman a bêdeng ku bigiþtî rejîmên heremê ketine nav, vê yekê eþkere dike.Rejîmên dewletên Kendavê bilez û bez nav guherandinên jidil de ne, di asta ku rejîmek mîna rejîma Siudiya Erbistanê þêwaz û bernama perwerdeya xwe da guhertin. Rejîma Misr, care yekeme bo hilbijartina Serokdewleiyê zagonek nû derxist. Lê ev guhertin bi taybetî ji aliyê çend rejîman ve tên likumandin. Ew jî rejîmên Tirkiya, Suriya û Iran e.

Ezê di vê babetê de ser likumandina guhertinên ji aliyê rejîma Surya ve tê kirin rawestim. Jiber ku ev rejîm îro di qonaxek nazik re derbas dibe.

Þam xwedî cihekî navendî û stratîjiye di erdnîgariya siyasî a Rojhilatanavîn de. Herdem di hemû hesabên siyasî de cihekî Þam ê girîng heye. Jiber ku rola wê di hemû guherakariyên bibin û dibin de balkêþe. Lewma divê ev xal ji pir aliyan ve bête lêkolînkiriin û nirxandin û ev yeke mîna pêwîstiyekî derdikeve pêþ me.

Piþtî têkçûna rejîma Saadam a Bassî li Iraqê, Surya mîna keleha dawiyê a nasyonalîzma erebî li meydanê dimîne. A dinê rejîma Surya tehlûka dawiyê ye ser berjewendiyên hêzên navnetewî û ewlekariya Israil. Ji bo vê guherandinên li Surya bibin dê bandora xwe li tevahî simayên herema me bike.Lewma guhertina rejîma Surya yek ji xalên bingehîne piþtî hilweþîna rejîma Saadam. Ev yek jî bilez ketiya di rojevê de û gav bi gav ji aliyê Amrîka û ewropa ve tê meþandin.

Xala din a herî girîng û bibandor ser van rejîmên heremê bigiþtî, rejîma Surya, Tirkiya û Iran bitaybetî, guhrankarî û pêþketinên ku li Iraqa nû de çêdibin. Ev guhertin van rejîman bêgavî nûjenkirina polîtîkayên xwe yên kevnar dike. Modela demokratîk û hemdem a li Iraqê pêþdikeve û ava dibe, dawî li hîmên kevnar ên ev rejîm ser avabûyîn di sedsala derbasbûyî de tîne. Lewma pêla guherandinê van rejîman ji bingeh ve dihejîn, ku xwe neguherînin wan dibe hilewþînê.

Ji ber van sedeman, di roja me ya îro de rejîma Surya û Tirkiya di nav alozî û qeyraneke mezin de ne. Çarenûsa van rejîman îro tê giftûgo kirin. Bi gotinek din ev rejîm îro bermberî çaksaziyek nû ne, jiber ku destêwerdana wan ji derve û ji hundir ve gihaya asta herî dawî.

Rejîma Bass a Suruya bi kêþandina hêzên xwe yên lêþkerî û istixbaratî dibin çepisnadina Yekitiya Netewan de ji Libnanê, sozdaîna Amerîka bo hevkariyê bo ewlekirina rewþa Iraqê, nikare xwe xelas bike. ji ber ku rejîma Surya ji gelek aliyan ve di roja me ya îro de bûye kelem û girêka kor a lidij çareserkirina gelek keþeyên li heremê. Di serî de jî aþtî û demokratbûna heremê.

Kêþa herî mezin a rejîma Surya demokratbûyîn û dest ji kilaskîbûna diruþmeyên xwe yên kevnar berdan e. Ji ber ku bi gavavêtinên demokratî re dê rejîma Bassî têk biçe û ev yek tirsa wê ya herî mezine. Lewma rejîm hewqas liber xwe dide. Hin tiþtên di van demên dawiyê de bûyîn mîna serbestberdana hin girtiyên kurd û giftûgoyên tên kirin ser dana mafê hemwelatliyê- ew jî hemwelatbûna erebî- ji kurdên bênasname re, naye wê wateyê ku ku rejîm xwe diguherîne. Ev tiþtên bûyîn û dibin ji aliyekî ve bi tekoþîna gelê kurd ve tên standin, ji aliyê din ve zora lê tê kirin gelek bilind bûye, rejîm jî dixwaze bi hin van gavên han cebha xwe ya hundir tekûz bike da ku xwe hîn baþtir lidij pêlên guhertinê biparez e.

Di encamê de rejîma Bass a Surya bêgava ku reformên mezin çêbike. Civaka Surya pêwîstiya xwe bi reformên siyasî û aborî ên jidil û hemdem dibîne bo ku mîna civakên din di astek mirovane de bijîn. Çav niha hemû ser kongra Partiya Bass in, a ku dê di meha pêþ me de lidarbikeve. Lê gelo birastî dê partiya Bass karibe xwe biguherîne û ji penca nobedarên kevn, zihniyeta despot û antî demokrat rizgar bike û bikeve rêya xweguherandinek rastteqîne??? Evan pirsan û bi sedan pirs li bersivên xwe digerin.