|
Nźzīkbūna Zimanź kurdi bi Russī ū Elemanī re
Y. Sabrī
Qamişlokīi
Heta wekī iro Zimannas, negihiştine ti encaman,
bź ēend ziman li cihanź hena; lź li gor pirtūka
ya cūdekirina zimanan ku di Sala 1977 hatiya
capkirin, ku 4500 ziman hene, her wiha
cavkaniyźn cūda, diyar dikin, ku di navbera 4000
ū 6000 ziman hene.
Di nav wan de, yek jź jī zimanź me yź kurdī ye;
ku ew jī wekī serbixwe, li cihanź cihź xwe yź
taybet digire, ēi ji aliyź gramatikź ve be, yan
jī axeftinź, ku ew ne şaxeke ji ti Zimana ye ū
şahidź vź jī akadimnasźn Elemanī RODICER ū POT
ku di Sala 1840ź de dana xwiya kirin ku Kurdī
zimanekī Serbixwe ye, bźgūman piştī ku gotinźn
Kurdī anīne himber zimanźn Iranī.
Her wiha jī du faktorźn giring hene ku dikarin
ziman ū zaravayźn wan ji hev cuda dikin ew jī
Nasnameya Netewī ū lihevkirina di navbera
axeftvanźn van diyalźkta de ye.
Grūpa ku Kurdī cih tź de digrź Ew jī Hindi-Europī
ye ū di vir de ji wekī;
Hindī-Iranī: ew jī, ji 2 Şaxan pźk tź:
1- Zimanźn Hindī Arī; ev jī, ji gelek parēeyan
pźk tź:
Hindī Zimanź fermī yź Hidistanź ye
Ordū Zimanź fermī yź Pakistanź ye.
Bengalī Zimanź fermī yź Bengiladźş e.
Zimanźn Iranī: ev bi rengź xwe yź kevin ź Avista;
ku Gotarźn Zeradeşt(Avista: Pirtūka Ola
Zerdeştiyan e, ku di Sedsala 7ź beri Zayinź
hatibū nivīsandin ū Zerdeşt jī bi Koka xwe
Kurdekī ji Ormiyź ye) dihatin weşandin ū zimanź
farisī yź Kevin ū ji van zimanan, wekī farisiya
nū, afxani ū Kurdī ēźbūn.
Zimanź Silavī : ew ji ;
1- Silaviya Başūr : Weki zimanźn Būlgarī, Kirwtī
ū Silovinī.
2- Silaviya Rojava : Wekī zimanźn ēekī, Silovakī
ū Polonī.
3- Silaviya Rojhilat: ji zimanźn Rūssī ū Okranī
pźk tź.
Her wiha di bi vź grupź re gelek zimanź dī yź
europī tźn girźdan, mīna ermenī, elbanī, yonanī,
Italī ū erlendī.
Zimanźn Cirmani: ji Elemanī ū ingilesī pźk tź.
Taku em nźzīkbūna Zimanź me yź dayikź bi Zimanź
wekī elemanī ū rūssī re bikin, ez ź ēend gotinan
bīnim ser ziman:
|
Kurdī
Jīn
Bira
Jin
Sipas
Şeş
Bi kuda
Dīwane
Mir
|
Rūssī
ЖИЗНЬ
БРАТ
ЖЕНА
СПАСИБО
ШЕСТЬ
КУДА
ДИВАН
УМЕР
|
Axeftina Rūssī
Jīzin
Birat
Jina
Sipasība
Şźst
Kuda
Dīvan
Ūmer |
|
Kurdī
Zor
Dilop
Kurt
Gewire
Hźvī
Erd
Higūv
Hasin
|
Elemanī
Sehr
Tropfen
Kurz
Groß
Hoffnung
Erde
Honig
Eisen |
Axeftina Elemanī
Zźr
Tropfźn
Kurtz
Giros
Hofnūng
Źrde
Honīg
Ayizen
|
|
