Kerem Berhîm Yûsiv

keremyusiv@hotmail.com




Anuha bandora Jiyana çi kesê kurd li paşerojê heye, ew paşeroja ku her kesê kurd ji ber wê dinale û her ew yekemîn kul û azerên wî ne .
Tê gûmankirin ku ji ber paşeroja kurdî tevî hemû qurbanên wê bo azadî û serxwebûnê negihîşt wan armancan, îroj kesê kurd ji ber negihiştina wan armancan azeran dixwe, lewra distirêne, dinivîsîne, şêwekariyê dike ….
Ne ji xisletên min bû ku ez bibim pesindarê tu romanê lê ez dibînim ku ji mafê mirov e eger romanek hêja xwend bi qencî behsa wê bike, romana "Ew aşê derav lê wergêray " a romanvan Nacî Taha Berwarî hat da ku li ser paşeroja kurdî bibe bawermendiyek nivîsî, wêjeyî û ne siyasî.
Hilbijartina romanvan ji dem û êşên romanê re dihêle ku mirov hinekî li ser wê paşerojê birame, çimkî nivîskar riyek din dît bo xwe bighîne dilê xwendevanê xwe ên ku ez yek ji wan im .
romanvan, tawergehê romanê her û her bi kevnesalan girêdide ên ku di nerîna wî de, demek baş bûn bo pêşerojek kurdî dewlemend û tijî pend, di vir de ez dikarim bêjim: ku çi milet li ser rûyê vê qadê, eger pendê pîremêran di dîroka wî de nebin dîroka wî jê bi fedî ye, lewra wî xwest ji ser miletê xwe rahêje vê fediyê dema ku wî her çend rûpel bi pend û metelokan mîna :" dewê çerpandî baştir e ji mastê ne çerpandî " nîşan dikirin.
Dema ku romanvan dîrokê derbasî romanê dike, tê gûmankirin ku xuyanekirina rastiyekê di dûv wê de heye û pêdivî ye li ser romanvan ku wê bide xuyakirin, çendî derfet teng be , wî Mîdî bi hespên wan ku li ber çavên xwendevan hê û hê dibezin derbasî romanê kirin, ta bighin armanca siwarê xwe yê kurd, dema dibêje : kurd binyatêd Mîdiyan e"
Romanvan her dixwaze ku kesê kurd li ser dîroka xwe bipirse û xwedî lê derkeve, dema ew ji birayê xwe, li ser Mîdyan dipirse, ew wiha me vexwendî dike ku em xwedî li dîroka xwe derkevin:" Mîdyan zordarî li kesî nedikirin, bitenê ji bo mana xwe dikirin …"

Rengê sor ê ku nîşana alên gelek miletan e, nerînek romanvan cuda tê de heye, nerîna wî ew e ku ev reng bo zordariyê ye, bo şer û kuştinê ye, dema ew li ser vî rengî dibêje : "Rengê sor ê qirêjî".
Romanvan dixwaze ku ji nû ve cîhanekê ava bike lê cîhanek ku kurd tê de serbest bin û roleke din tê de bileyizin, herweha ew nimûneyên sax diyar dike mîna: Mele, axa, berjewndevan, eger van nimûneyan kar bo kurdayetiyê kiribana, dê rewşa kurdî anuha ne ev rewş ba belê di kurahiya hevokên romanê de ew bêhna şoreşî heye, ev nimûne ku rolek neqenc lîstin, rola wan dîsan heye û romanvan bi pênûs û dilekî bi şewat dinivîsîne, dema dibêje : " Demên alozî di tevnî jiyanê de peyda dibûn, da bi sanahî şîm jêk vavêrim, hertiştekî, her kesekî li cihê wî deynim, gelek ya bi zehmetî, ez xwedanê vî sere biçêk bişîm hemi pêzanînên gerdûnê kom bikim û kar yê bikim, ev demên em tê de dijîn, her demjimêrek kirasekî diguherêt …" bêhna gerdûna nû ji hevokên wî ên nema di hundirê sînoran de dijîn dibare.

Tenha Bi gotinê, romanvan cîhaneke nû li ser rûpelên romana xwe avadike, da komara kulan û bendewariyê bi gulan û pîrozbahiyê bê damezirandin, belê mafê wî heye ku bêje : "dengê damezirandina komarê, bûye xonav û hemî spîdahiya siwêretî nazikî gul û rihan û sîsen û beybîna maçî diket, bûye silavê li hemi dîm û rûyan diket"

peyv li nik nivîskar şoreş e û ew bitehna xwe dikare mirovahî û wekheviyê vegerîne vê gerdûnê lê peyva ku romanvan li ser diaxife peyva kurdî ye :" ev peyv, girnijîn e, elend e, paşeroj e, ev peyv …!(şoreş e, berxwedan e, serhildan e li kurdistanê)"

Jiyan li nik romanvan, ji sê qonaxa ye û ew bûn, jinênan, mirin û ne tenha jiyan mirov diguhere lê :"gelek caran jî mirov jiyanê diguherêt".
Hevoka ku wî dixwest ji dijminê kurdan re bêje ev bû û ew da ku dijmin nasbike, ku zindan û mirin, kurdan tune nakin lê her ew hene û ew dozê bihêz dikin :" ne bieşkencedanê, ne bigirtin û kuştin û sêdardanê, miletê me yê zindî û resen dimrît, ne şopa wî dihête guherîn, ne nasnama wî dihête berzkirin"
Romanvanê ku behsa deverên êşê di gewdeya kurdistanê de dike ji bîr nake ku li ser rûpelên romanê bi destê helbestên Ehmedê Xanê bigre bo di romanê de beşdar bibin, wiha ew ji kesên comerd re, bo mafê kurdan dema ew beşên ji helbestên Ehmedê Xanî têne nêzîk ji dilê rûpelê, biramana xwe dilsoz dimîne:
Da ku xelq nebêjin ku ekrad
Bê meerîft bê esl û binyad
herweha romanvan ji bîr nake ku bi destên roj û heyvên pak ên damezirandina komara Mehabad bigre da ku ew kêlîk bêtir nêzîk be ji canê romanê, da ku li ser damezirandina komara kurdî li Mehabadê binivîsîne: "ev e ji baxê çermisî, gulek geş bû, ev e ji ewrên sitewr, taveyek barî…"

romanvan xweziyên xwe li ser rûpelan belav dike, xweziyên ku yekemîn car di nav rûpelan de, ne di gulîstanan de têne çandin:"xwezî ez şiyabam, bibme perdeyek û min nehêlaba, rondikên çavên zarokên me, siwêretên wan hingavtan!!
Xwezî ez şiya bam gul û bêhna min barwîta kujek, hemi helkêşaba !!"

Lê dema ew xweziyên xwe bi dawî tîne ji bîr nake ku vê demê, xwezî tu mafê nade miletan lê li gel xweziyan pêdivîya bi kar heye:"
Belê….ne serdemê xoziyan e, serdemê bikaranîna hizr û bîranînê..! "
Çendî romanvan xwest ku bazde û li gora hêvî û xweziyên xwe romanê tewaw bike, welat azad bike lê pênûsê zor lê dikir da ku ew romanê wiha bidawî bîne mîna ku ew hê xwe bi xwena xwe ve girêdide û naxwaze şiyar bibe:"pêdivî ye aşê xo bêtir û baştir bideyne nasîn, bi diravên zelal û êk girtî, pêxîne kare, nîşaneke çwar reng pêvekeyn, li civata bilind korsîka xo danîn, bi navê hêmayad k biaxifeyn …"