Kî li Lubnanê  bi ser ket?
Tariq Hemo


Israîl û rêxistina Hizbulahê biryara Konseya Ewlekariya Navnetewî 1701 ya doza agirbestek mayinde li her do aliyan dike, pejirandin.

Biryar bi kurtahî doza vekişîna hêzên Hizbulahê ji başûrê Lubnanê û bicikirina 15 hezrar eskerên lubnanî û piralî li wir, dike.
Birayar her weha ji hêzên Israîlê jî dixwaze, ku êrîşên xwe li dijî xaka Lubnanê rawestîne…

Heya niha hikûmeta Lubnanî û Hizbulah û Israîlê ev biryar qebûl kirine. Iran û Sûriyê jî ew mîna"zilmek mezin" bi nav kirin. Tehran û Şam ev biryar mîna "biryarek neadilyane" dîtin. Loma guman heye, ku ew carek din çekdarên Hizbulahê bi ser Israîlê ve bişînin…

Hizbulah jî ket rewşek tengav de. Heger ew çekdarên xwe ji başûrê Lubnanê vekşîne wê demê tu wateya hilgirtina çekan namîne. Ew heya niha bi bahaniya ku ew li dijî Israîlê berxwedan û tekoşînê bi rê ve dibe, çekdan di dest xwe de dihlê, lê heger ev bahane jî bête betal kirin û vala bête derxistin, dê meşrûyeta hilgirtina çekan çawa bê gotin?.

Ji ber hindê, Hizbulahê( ya ku bi çend wezîran di hikûmeta Beyrûtê de tê temsîl kirin) eşkere ragihand, ku ew di bin tu şertan de amede nîne çekên xwe ji dest xwe deyne.

Bê guman, ev jî dê di pêşerojê de bibe problemek mezin. Heger li başûrê Lubanê eskerên Lubnanî û hêzên navnetewî bêtin bicihanîn û çekdarên Hizbulah ji wir werin qewirandin, ma wê demê berxwedan û tekoşîn dê li himberî kê bête kirin?.

Gelek aliyên siyasî yên Lubnanî ditrsin, ku Hizbulah îca devê tivinga xwe ber bi wan ve bajo. Bi taybetî Serokê Durziyên Lubnanê Welîd Canpolat vê tirsa xwe venaşêre û eşkere diyar dike.

Tehran û Şam ji vê biryara nû ne razî ne. Eniya ku wan li himberî Israîlê vekribû, hate girtin. Şerê ku Hizbulahê ji dêvla Şamê û Tehranê dikir, û windahî hemû lubnanî bûn, êdî dawî lê hat û weha tê xuyakirine, ku karta Hesen Nesralah û milîsên wî, dê bi pêkanîna vê biryarê nêzîk bişewite.

Di vî şerî de kî bi ser ket gelo?

Bê guman ne Lubnan bû. Lubnanê 1000 kes winda kir û bi qasî 10 milyar dolar xisar lê bû. Hizbulah jî bi ser neket, girtiyên wê serbest nehatin berdan. Di ser vê yekê de jî va tê xwestin ku milîsên wê ji başûr bi carekê bêtin derxistin û dûr bikevin.

Ev yek jî tirsa ku bibe destpêka pêkanîna biryara 1559 ya bêçekkirina Hizbulahê tîne holê..

Israîl jî, her çuqas ku bi dijwarî da ser Lubnan û gelek sivîl kuşt û avahî û bingeha vî welat têk bir. Lê dîsa gelek kuştî da û nikarîbû bi yek car Hizbulahê têk bibe û barandina bi dehên rûkêtan bi ser bajarên xwe ve, asteng bike.

Artêşa Israîlê ya ku di 6 rojan de 4 welatên ereban têk bir û erdê wan dagir kir, ev meheke nikarîbû rêxistinekê mîna Hizbulahê ji holê rabike..

Wek encam: 1701 destpêka bêçekirina Hizbulahê ye. Bi gotinek din, destpêka windakirina Tehran û Şamê ya vî şerî li himberî Israîlê ye. Yan jî heger ne wilo be û Hizbulah li ser nedayina çekên xwe bi israr be, dê vê carê xwe li himberî hêzên Lubnanê bibîne…

Jixwe ev ji bo Israîl derfetek baş e ku êrîşên xwe bidomîne û tola bi dehan eskerên xwe ji Hizbulah û tevahiya Lubnanê hilîne…


Ev nivîs di rojnameya Yeni Özgurpolitikayê de hatiye belav kirin.


tariqhemo@hotmail.com