Daxuyaniya yeksaliya Tevna Çand û Hunera Kurdî –Dêrik

Ji ber encama pîkoliya li ser çanda kurdî tê kirin, hejmarek rewşenbîr û ronakbîrên kurd li herêma Dêrika Hemko xwe gihandin hev û biryara parastina çand û hunera kurdî di herêmê de wergirtin ser milê xwe û bi hestekî berpirs gava yekem avêtin û di serî de ew gav mîna bersivdana xwesteka gelêrî bû û ji layê xudan bîr û xweparêzan ve û ji lewra bi lezgînî xwe gihandin her deverên peywendîdar ji hemî kesayetî û xwendevanan û heta tevger û rêxistinên kurdî da karê wan destek bikin û bi hev re vî barî hilgirin.
Sedema peydabûna dezgeheke “herêmî” netewî ya serbixwe bi karê wêje û hunerê ve mijûl hebû û ji ber du xalan: yek jê parastina pêmaya devikî û pêşdebirna asta wêjeya kurdî li hember pêlên dijwar ên metirsînê dighînin bingihê civaka kurdî û têwerdana ramanê kurdewariyê û her çendî karê ramyarî çilîqeke ji çandê be, lê tevgera kurdî beşê çandî di qûnaxa duyem de hêlaye û wekî tê xwestin nekariye dîwarê rawestandina li hember şapa nijadperestiyê avabike, vêca daku ev beşê sereke newê rawestandin pêdivî bi bizavek rewşenbîrî hebû da karibe sînorên partiyetî derbas bike û têkiliyên yasa di nava civakê de pêşve bide. Mixabin rewşenbîrên bi karê siyasî ve mijûl nekarîne asoyên fereh peyde bikin û herdemî çanda kurdî di nava nakokiyên partiyan de tepeser bû ye, bê ku kam û niyeta ji holê rakirina vî beşê giring. Xala duyem: çanda kurdî ne mal û milkê beşekî civakê yan hêzek ramyarî ye û em bi çandekê dijîn û bi zimanekî diaxifin û berhemên çandî dibin malê gel û keda wî û çanda partiyetî dibe milkê hêz û rêxrawên aydiyolojiya tevgera partiyan û bi tenê ew dikarin xwe pê nav bidin.
Kesayetên navdar û rewşenbîrên kurd heta roja îro nebûne hêza duyem û da karibin rola lihevhatina dilmayan û kewandina birînên di nava miletê me de derman bikin û ji ber ku rewşenbîr di her welatî de rola lihevhatina civakê sererast dikin û bi giyanekî berpirs şêweya zimanê nerm û dilsoziya wan bi hev ve girê didin û ji hestê wan ên tenik dibin pêşbînê miletê xwe û bi bihnek fereh dikarin rexne û gazindan ji her kesî bikin û derbasî her malekê bibin û hemî mirovên xwe di nava dilê xwe de biguncînin û tu kes nikare bêje ku ew ji bonî sûd û berjewendên ezîtî dilivin. Ji erkên wan e bi bîreweriyek hemdem cihê xwe di nava miletê xwe de vekin.

Lê gelo rewşenbîr bi xwe kîne?
Wekî pênasîna zanyaran gotî: ew kesên wêrek in û xudan hest û bîr in û bi bivekan zû heydar dibin û ji çewtî û şaşiyan re dibêjin na û ev nabe û ev dibe, lê ji ber ku ramanê me kurdan hîn di bin bandora hêzên serdest û di çarçewa ramana ezîtiya xwekuj de ye û gavên giring ên bi qasî daxwazan bi têr bike hîn pêk nehatine.
Mebesta me ji gotinê ew e ku em karibin çandek nerm û pejirandina hev biafirînin û heta radeya xwegihandina hemî rewşenbîrên kurd da bibin hêza xwedî bandor di hembêza tevgera xwe ya siyasî de rawestin û barê li ser milê tevgerê sivik bikin.
Her wekî daxwaza me ji mîtingeran bi rexne wan dipîvin ku rêgir in li ber serbestkirina bîr û raman, lê çima di serî de em kurd wê xwestekê di nava xwe de rewa nakin?
Ramanê dûrkirinê û reşkirina hev ji pêmayê çanda mîtingera ye û qet tu girêdana wê bi bingiha me ya civakî ve nîne.
Jiber vê yekê Tevna Çand û Hunera Kurdî li Dêrikê xwe bi nav kir û civîna yekem di meha gulana 2005 ê de lidar xist û dest bi karê xwe kir û her çendî rêveçûna kar bi qasî têrbûna hêviyan nebû, lê xebata wê di dirêjahiya temenek kurt de bû gavek giring ji pêşdebirina çandî re û bi hêviya berdewamkirina bizava hunerî û sûde di sala pêşiya xwe de bi pêşve bixe.
Her weha rûniştin û komcivînên mehane di dirêjahiya salekê de birêkeftin û bi qasî 12 roniştinên çandî lidar ketin û gelek civînên awarte saz bûn û her mehekê bêtir ji mijarekê hate xwendin û goft û go li ser hate kirin.

Ev jî panorama salekê di karê Tevnê de ye:

A- Du şevên helbestê ji layê helbestevanan Narîn û Arîşenê Memî û Sobar Arî ve lidar ketin
B- Bi qasî 10 şevên wêje û raman û huner ji layê van rêzdaran ve lidar ketin:
1. Qonaxa pêşkeftina hunera kurdî di dîrokê de: LORÎ TILDARÎ
2. Mîjoya wêjeya kurdî : CIWAN DÊRIKÎ
3. Pêgihana şanoyê li ba zarokan: EHMED SIMAYIL
4. Sînemevaniya kurdî “Yelmaz Gunay”: CIWAN DÊRIKÎ
5. Çanda kurdî paşeroja hemde me: REMEZAN REŞÎD
6. Wêneyên şaristaniya kurdî di çerxê 17an de: MELEVAN RESÛL
7. Mafê Mirov û hewldana perwerdekirinê: Parêzer ZERDEŞT
MÎRÎ
8. Helkefta meha adarê: bîranîna serhildanê
9. Helbesta gelêrî: MIHEMED „BAVÊ BEHZAD“
10. Salvegera rojnamevaniya kurdî: ji bal rêzdaran DIYAB „BAVÊ MAZIN“ û MISTEFA KURÎ û DILJAN CÛDÎ ve hatin xwendin.

Di rûniştinên şevên Tevnê de hejmarek nivîskar û rewşenbîr û helbestevan û siyasetmedar û xwendevan bi berhemên xwe yê çandî her şev beşdar bûn mîna helbestevan: EHMED „bavê Şihab“, EVDAL XAN, HACÎ HADÎ „bavê Elî“ û ŞÊRO.
Dîsa endamê komên hunerî tevlî roniştinan bûn û gelek xemxwurê çanda kurdî beşdarî şevên me bûn.
Tevna çand û hunerê reng û dengê xwe gihande her deverê ku destê wê gihayê de û tevlî rûniştinên civakî û şîn û behî û komcivînên girseyî bû û yek banga vexwendinê ji bo xwe bi şûnde nehêla.

Di warê ragihandin û weşanê de, Tevnê bang û belavok û daxuyaniyên xwe di rêya malperên enternet de belav dike û gelek gotar û simînar û helbest ji layê Melevan û Ciwan û Evdal û Sobar ve hatine weşandin û Tevnê nameyên xwe veguhastine televizyonên kurdî, bi tenê Televizyona ROJ ew name weşandine.
Her wekî em di çalakiyên xwe de bi bûyerên serdemî ve girêdayî ne û xebatê jibo naskirina gelê xwe dikin û em bi hêvî ne ku destek ji hemî dezgeh û saziyên kurdî ji bo pêşvebirina karê me bê kirin û moral bidin liv û xebata me û dîsa em banga xwe dubare dikin û bangî hemî rewşenbîran dikin ku bi erkên xwe yên dîrokî rabin û aramiya civakê tekûz bikin û bi dilekî vekirî xwe nêz hev bikin û xama di destê xwe de bikin stûnên kûrkirina bingihê hebûna gelê xwe.

Her şad û bextewer bin.


Yeksaliya Tevna Çand û Hunera Kurdî - Dêrika Hemko