Kurdên resen an kurdên reben?.
Tariq Hemo

Li başûrê Kurdistanê tabloyeke rengereng ji netew û olan heye. Li gel kurdan çend gelên din jî dijîn: Asûrî, kildanî, tirkman, ermenî…

Kurd bi xwe jî çend ol û mezhebên cihêreng in. Piraniya kurdên başûr misilman in. Piraniya misilmanan jî sunî ne, lê dîsa beşekî mezin ji civaka kurdan li ser mezhebê şiî( Ehlêbeyt) ne. An jî ew beşê ku jê re “Kurdên Feylî” tê gotin. Kurdên Feylî ji dema damezrandina komara Iraqê di sala 1932 an de û heya niha li himberî dijwarî û nijadperestiya li dijî kurdan rû bi rû mane. Bi taybetî dema rejîma dîktatorê xwînmij Sedam Husên ew rastî siyasetek imha û jiholrakirinê hatin, zilm û zordariya li dijî wan 2 qat bû ji ya li ser kurdên din. Carekê ji ber ku ew bi netewa xwe kurd in, cara din jî ji ber ku ew ji mezheba şiiyan e. Ji ber hindê ew hatin sûrgûnkirin û derbeder bûn.

Rejîma Baas a dîktator bi sed hezaran kurdên feylî ji heremên Kurdistanê yên jêrîn derxistin û bi sûcê ku “Iranî” ne avêtin ser sînorê Iranê. Gelek ji malbatên feyliyan xwedî milk û mal bûn. Mezintrîn bazirganên Bexdayê ji kurdên feylî pêk dihat. Niha hîna şûnmayên wê rewşê li ser jiyana feyliyan dom dike. Hemû pirsgirêkên wan nehatine çareserkirin, mal û milk û cihên wan, heya niha li jêr destê erebane. Sûnmayên erebkirinê hîna li ser wan nehatiye rakirin, heq û mafê wan jî hîna li wan nehatiye vegerandin…
Hejmara kurdên feylî li tevahiya Kurdistan û Iraqê di navbera 800,000 û milyonekê de ye…

Li gel feyliyan kurdên şebek, kakayî jî hene. Ev herdu beşên ciavaka kurdistanî rastî zilm û zordariyek mezin hatine. Pirên caran ji ber neteweya kurd û carên din jî, ji ber mezheb û ola ne- musilman û ne- sunî…

Heman tişt ji ber dubendiya netew û ol hate serê kurdên êzîdî jî. Êzdiyên li herêmên Şingal û Şêxana başûrê Kurdistanê dijîn, ji aliyê rejîma nijadperst ya Sedam ve rastî dijwariyek nedîtî hatin. Ji gundên xwe hatin bidûrxistin. Milk û mal û zeviyên wan li ser ereban hate parvekirin.

Rejîma Sedam herweha hewl da ku wan mîna ereb li qelemê bide. Ji ber hindê rejîma Bexdayê dest bi dek û dolavan li himberî êzdiyan kir. Herêma êzdiyan jî li gorî peymana otonomiya sala 1970 an ne bi ser xaka Kurdistanê ve bû. Niha jî heman siyaset, lê bi şêweyekî din li ser êzîdiyan û kêmmezehbên Kurdistanê tê meşandin.
Tevî ku hijmara êzîdiyan 600,000 e û derdora 10% ji hijmara gelê kurd li başûr in. Lê wan tu temsîla siyasî li hikûmeta Iraqê an jî ya Kurdistanê nîn e. Ji 54 parlemanterên kurd li parlemana Iraqê yekî êzîdî jî nîne. Ji 6 wezîrên kurdan di hikûmeta Bexdayê de yekî êzdî jî nîn e. Ji 42 wezîrên hikûmeta herêma Kurdistanê, tenê 2 kesên ku wek “wezîrê dewletê” hatine binavkirin, hene…

Civaka êzdî li Başûr dengê xwe dane lîsteya kurdistanî. Li gorî hin agahiyan ji sedî 85 hêza dengên êzdiyan çû ji "lîsteya kurdistanî" re, lê tevî wê yekê jî, PDK û YNK yek ji êzdyan nekir parlemana Iraqê an jî lîsteya 6 wezîrên kurdan li Bexdayê. Berovajî Partiya Islamî ya Kurdistanê, ku 220 hezar deng bi dest xist û 5 kes derxiste parlemana Iraqê û niha jî çend wezîrên wan di hikûmeta heremê de hene…
Rêveberên Başûrê Kurdistanê her ku dibe behsa feylî û êzdiyan dibêjin, “ew birayên me ne, ew kurdên resen in”. Lê weha dixuye, bi vê neheqî û mafxwarinê re, ew ne kurdên rasen in, lê belê kurdên hejar, bextreş û reben in!.

tariqhemo@hotmail.com

* Ev nivîs di rojnameya Yeni Ozgurpolitikayê de hatiye belav kirin de.