21/8/2007

Çawa ku berî çend hezar salan bingeha şaristaniyê li Kurdistanê hatiye danîn, di eynî wextê de li hember vê şaristaniyê bingeha hovîtiyê jî hatiye danîn. Ne hewceyî şîrovekirinê ye ku di bingeha şaristaniyê û ya hovîtiyê de hîmê bingehîn aborî ye. Erdên nav Dîjle û Firatê ciyê xêr bereketê bûn. Vê xêr û bereketê dewlemendî çêkiribû û li ser vê dewlemendiyê kurd bi pêş de ketibûn, gund û bajaran ava kiribûn. Xelkên ku di wê dewrê de hov û kovî bûn, birçî û tazî bûn, gava çav li dewlemendiya nav herdu çemên mezin diketin, av ji devê wan diçû û ji bo talanan rakin dest bi êrîşan dikirin. Êrîş xwîn bûn, mirin bûn, şewat û wêrankirin bûn. Wê gavê Kurdan pez kedî kiribûn, di nav berrî û zozanan de keriyên pez xwedî dikirin. Çandiniya ceh û genim dikirin, rez çêdikirin. Çawa ku aniha petrol bela serê Kurdan e, di pêşde jî wê av bibe bela serê wan, wê gavê jî ew dewlemendî bela serê wan bû.

Kurdistan bi vê rewşa xwe bûbû hedefa talankeran. Hovên destbişûr, koviyên devbixwîn, ji bo xelkê xwe beşdarî talanan bikin li îdeolojiyan geriyan û ji dîn baştir îdeolojî peyda nekirin. Zaliman di bin alên bixaç û hîvik de bi sedê salan xwîna mazlûman herikandin. Kurdistan pêşiyê di bin lingên hespên Farisên agirperest û Bîzansiyên xaçperest de eciqî. Welatê me bi sedê salan bû qada şer û talanên herdu hêzên zordest. Paşê Ereban rahiştin ala îslamê û ji bo talanan rakin berê xwe dan bakur. Êrîşên Ereban di dewra Xalîfe Emer de, di sala 639an(P.Î) de dest pê kir û 1400 sal e berdewam e. Qetlîama Şengalê ya dawî ye. Ez di vê baweriyê de me ku di vê komkujiyê de Ereb û Tirk şirîkin. Ji ber wan qetlîam û zordestiyan e ku di nav Kurdan de navê Emerê kurê Xetab bi zilmê re bûye yek. Ev rêzikên li jêr tim li ser zar û zimanên kal û pîrikên me bûn:

Emerê bin Xetab e
Kuştiye dê û bav e
Ne xêr e, ne sewab e

Dîsa di salên 1780an de, li hember eşîrên Milan tifaqek eşîrên Ereb û Tirkan li dar ketibû û dawa zozanên Qerejdaxê dikirin lê ew tifaqa bêyom ji aliyê Dewrêşê Evdî ve hat parçe kirin. Ji ber vê bûyerê ye ku mêrxasiya Dewrêş nehatiye ji bîr kirin û di nav gelê Kurd de bûye qehremanekî netewî.

Zalimên hov carna ji nav kurdan jî ji xwe re şirîk didîtin, bi wî awayî êrîşa dianîn ser kakilê Kurdîstanê û zilmê qat bi qat zêde dikirin. Ji ber ku îslam û îqtîdar bûbûn yek, kurdên li ser navê îslamê dibûn îqtîdar, ji bo xwe li ber çavên talankeran şêrîn bikin, berê şûr û tivingên xwe didan Laleşê. Li ser navê Tanri û Allah, êrîşî Xuda dikirin. Qîz û bûkên kurdên Êzîdî li bazarên Bexdayê pêşkjêşî waliyê Ereban û paşayên Tirkan dikirin. Mîr Muhemedê Kor û Mîr Bedirxan, di van bûyeran de du navên balkêş in.

Dijminên Êzîdxanê yên tescîlkirî Tirk, Ereb û hinek Kurdên mejîşûştî ne. Tirkên ku li Asya navîn qunên wan li ser piştên hespan ditevizîn û heta ku nehatibûn welatê Bîzansiyan avahî nedîtibûn; bi wê hovîtiya xwe 1000 sal e dijminatiya Êzîdxanê dikin. Dijminatiya Ereban jî 1400 sal e berdewam e. Çimkî gava bav û kalên Êzîdiyan dewletên wek Mîtanî, Ûrartû û Med danîbûn, wan nizanibû dewlet çi ne. Gava Laleş qiblegeh bû, Kurdan ji bo Xwedayê şev û rojê, bejna xwe ditewand; qewmê Mûsa kole, Qudsa Îsa xerabe, Mekeya Muhamed pûtxane bû. Û ji ber ku Kurd Hûrrî bûn, miletek biesl bûn, Tirk û Ereb li hember wan tim bi kompleks bûn, bi fermanan hêrsa xwe dadixistin.

Rast e, Kerkûk dilê Kurdistanê ye, lê ew ruhê di nav dil de digere Laleş bi xwe ye. Êzîdxane dîrok û canê Kurdan e. Êzîdxane kakilê Kurdistanê ye. Divê ev kakil baş bê parastin. Gava kakil tune be, qaşil pûş û palax e, ji tiştek re nabe.

Divê rûmeta Êzîdiyan di nav Kurdan de tam be. Ji bo vê yekê wek ku Kekê Tosinê Reşîd jî dibêje divê li devera Şêxan û Şengalê parêzgehek bê sazkirin û ev parêzgeh bi her awayî bê parastin. Ji ber ku ew kurdên xas in û ew bi tu avên biyanî nehatine şuştin, ew hur kurdistanî ne.

Însan gava derdikeve huzûra Xweda, jê re îbadetê dike ji hemû xerabiyan paqij dibe û dilê wî bi aveke zelal tê şûştin. Di nav vê huzûr û aramiyê de divê ciyê xwîn û zilmê tune be. Divê navê dînan bi peyvên wek kuştin û qetlîaman re êdî neyên cem hev.

Em dizanin ku ew kesên dijminatiya Êzîdiyan dikin ne dîndar in, ew di bin ala îslamê de dijminatiya Kurdan dikin. Divê xelkên musulman vê rastiyê bibînin û rûyê wan ên reş derxînin rastê.

Netkurd