|
Dewlemendiya jiyana Osman Sebrî
çi di warê rêzanî, civakî, an ji berzbûna wî ya
herî balkêş di cihana rewşenbîrya kurdî cihekî
bilind girtiye, Dr.Nurdin Zaza der mafê Osman
Sebrî dibêje: Osman peyakî zîrek, û hingê bi
kurmanciya axaftinê xweş dizanî, xwedan
kurmanciyeke bilind bû û xweşik bi rengekî berz
û bilind bala mîr Celadet Bederxan kişand, di
hejmara yekê Ji kovara "HAWARÊ" gava mamoste
Qedrî Can helbesta xwe ya pêşî diyarî hevalê xwe
Osman Sebrî kir, û têde jiyana xwe li welatê Xwe,
li nav bav, bira hestê xwe diyar dike û gote:
Jiyîn çıqas delale
Dı nêv bav bıran da
Dil heye ko ne nale
Ber bırînên riman da
Ev birîna rimane
Barekî pir girane
Kezeb gurçik nemane
Di hejmara 2 Mamoste Osman Sebrî , kete bax û
gulizarên toreya kurdî , bı pênûsa xwe ya tûj û
bi dılê xwe yê nazenîn lê vegerand û gote:
Jıyan xweşe bi xurtî
Li Kurdıstan bi kurdan
Bav û bıran , çi bikim
Hemû mın tê bi derdan
Min dil tucar ne nalî
Min zar tu car ne kalî
Bı dilhişkî bi lalî
Singa xwe da ber riman
Tovê Behreweriya mamoste Osman Sebrî li ser
riwyê Kovara Hawarê bi derketê, zeriyên wî yên
wêjeyî teqiye, kaniyeke zelal asoya wêjeya kurdî
bılınd kir, ji ew di pêvajoya Hawarê de roleke
xurt û bingehîn lîst,
Osman Sebrî di hemû beşên jiyana xwe ve
dasîtaneke mezın bû, dara sipîndarê tu caran
bejan xwe ji kesî re netewend ew dibêje:
Xwe danînim bo sitem û zorê
divê serbilind ez herim gorê
Gava bi rûmet çûme goristan
hêjayê bibim lawê Kurdistan
Mamostê Nemir li gelek mijar û babetê reneg reng
nivîsandiye, Wergerandın, çîrok, û helbest, ew
di mêjûya dîroka ziman û wêjeya Kurdî de xwedan
nîşaneke bilinde bû, û navê xwe li nav nivskarên
Haware çesipand , û ex bi xwe ji min re gotibû
ez ne alîkarê mîr Celadet Bedir Xan bûm, ez
hevparê Celadet bûm, rojhilatnas ewropî (Tomas
Bois ) di pirtûka xwe de (connaisance des kurd)
( Naskirina Kurdan ),di der mafê Osman Sebrî
gelekî kêfa xwe ji nivîsandên wî re tîne nemaze
çîrokên wî yên li ser nêçîr û nêçîrvanan tîne,
Mamoste Osman Sebrî di kovara "Hawarê" Di 17
helbest û çîroka nivîsandiye, û dı kovar û
rojnameyên kurdî nivîsand, Ronahî, Çiya, Berbang,
Gelawêj, Stêr, Dıcıle û Ferat,
Piraniya şêweiyê helbestên Osman Sebrî bi rengê
dibistana simbolî ristkiriye, ev rengê ha dıghê
ji dıbıstana Feransî dest pêkir ,ew xwedan
endîşeke (xiyaleke) xurte bû , belê xwedan
hesteyeke nazdar û balkêşe, mijar û têkçûna
mijara helbesta xwe xal bi xal pê diçe, helbest
li cem wî yekîtiyeke tevayîye, qut nabe,
ferhenga wî hêsane, her wekî Eristo dibêje:
endîşkirin liveke encamê Hesteyêye, û wêneya
têgihştina hesteyî bi dûrvê Xwe her wekî wêneyên
endîşkirinêye,
Ho Huma yê Pirr şîn! Tu yî xurt û mezin û bilind
Digel me gunehkara zor dilovan û çak û rind
Xudayê Min her lava karim ji te bi navê te
Qet tiştek nîne ku bê Veşartin ji ber çav te
Tu afrandeyê Hemî asîman û zemîn î
Kirên me gunehkaran di şeva reş de dibînî
Ez xwe dispêrim xurtiye te, bazgûrî te me
Dema holê Nekim şaşim, teqez dûrî te dibim
Tu min her ji bayê Nefsê Bipqrêzî, gûrr nekî
Me nexî ser riya sitemkar û neqecn û hovan
Ji kir û gotênên ramanên paqij nekî zîvar
Nermî û aştî her bi navê Te dighin dil
Di helbesta Osman Sebrî helbestvan li paş
sumbulên cur cure xwe vedişêre, û ew formeke
hêsan dinimîne, ku gelek helbestvana dikevinê an
ji ber tevlihvbûneke ne bı rêk û pêk rist dikin,
an jî ew xurmandina bayê xurtiyê Li cem wan
dijware,
û bi dehan ji helbestên xwe li gor dibistana
Fernsî ristkiriye
Nêrîkî kovî hilmiştî şeng
di devşagekê Diçêrî bêdeng
hate wî pêjna zirrîna kerê
Dengekî werî pîs nedîbû berê
Serê xwe hilda ka kî dizirî
Hew dît kerê Reş dike qoreqor
Dema biçûk bûm diket guhê Min ji devê Bav û
kalan
çêl û pesna şêr şahê dirrendan bi dem û salan
Saw û suhna wî, rew û hêlên wî, nav û dengê wî
Dilê Min dagirt hezkirinek xurt kesm û rengê Wî
Belê sumbel li cem Osman Sebrî daçekeke hunerî
her bi awayekî xurt dihûne, axaftineke bi
hostayî ji diyarkirina wêneya helbestî û
afirandin û dahênana hunerî siyeke balkêş li ser
riwyê Helbesta xwe radixîne
Raza me li ber dergehê Meyxanê Naçim sermestî û
bê heş
Mîna keseyê sundxarî paresteyê Xaç im Wergirtî
cilê Reş
Min xaç û pûtên xwe wekî Ibrahîm şikandin ez bûm
bi serê Xwe.
Ew di helbesta xwe de radihêje boblatên gelê
Kurdê Derdên wan nexweşiyê wan yên ku di her
warî di cihê Xwe di canê kurdan de girtiye, û bi
gelek durvên axaftinê Helbesta xwe rist dike,
belê sumbul rêçeke her bingehîne ji nêzîkbûna
kesê Wî ji civata kurdan re û bersivên wê Pirsê
lê carna dikeve tevliyeke di cîde alavên wê Yên
axaftinê Dadikeve, li xuyaye ev rengê Ha ji
ristina helbestî hezkirineke xurt li cem wî, di
can û wijdanê wî de hatiye afrandin, bandûreke
xurt li bingeha derûna wî de sazkiriye, nemaze
hîn jî ferhenga wî ya gundîtiye, ew bêje û
gotinên gundiyan di xeyala wî de cihê Xwe bi
xurtî çapbûye, em ev durvê Ha ji axaftinê Bi
xurtî li pirraniya helbestên wî de xuya dikin,
(Serê şêr,
Hate bîra min ev çîroka han
bûye meselok di nava kurdan
kûzê Ji axê Nagre ava zêr
cendekê Pisîk navê Serê şêr"
eva ye çîroka her wekî zanim
mîrekî kurdan xwedî nav û deng
bi xwedî dikir şêrekî çeleng
li ber dilê Mîr gelek xoşewîst
hezkirinek welê Hê Kes nebihîst
( Kûçikê Bekiran, şûrê Elo, Hêviya kalmêr,
çîrokên wî gelekîdi kevçika dilê kurdan de ye,
rîyalitya gelê Kurdane wekî wênekêşekî hosta ,
nexweşıyê xuya dıke û derman salıx dıde, wêneyên
zordestiya dijmin û bindestiya gelê Kurd xweşik
dixivîne,
Gelê Kor, lawê Gel, hêviya kalemêr, gîsîn, ker û
azadî, )
Di vir de Ridşard, şîna çêkirina helbestî di
afrandina terzûya (توازن) ) an jî pevgirêdana di
nav rewşên wê Yên wekhev û cuda, ji ber ku
wêneya helbestî cewhera hûr di zimanê Hedesî de
dinimîne,
Di hin helbestên Osaman Sebrî dasîtanên kurdan
ekameke xurt li seqa helbesta wî heye nemaze (Qolingo)
ya ku Evdalê Zînê.
Rıst kiriye,
lê Osman Sebrî di vê Helbestê De gelek doz,
mijarên têvel, nexweşiya kurdan, qelsiya
kesîtiya wan, gewhera doza wan, ne hevgirtina
wan, rewşa wan ya kambax, keysbaziya dewlêmendên
kurdan, reva ji xebatê, hemû raxıstıye, lê Di
dawiya de riya xebata gelê Kurd xweş diyar dike,
kesên şêr rabûne ser piyan û berê xwe dan doza
welatê xwe dibêje:
Sumbula quling di berzbûna wî ya asîmanî de,
tevgera wî
Derdê wî, koçên wî yên demsalî,
Ho qolingo kude diçî berve Bakur kil dibî her
Ta rana ustiyê Xwe, pêl bûn ji te bazik û perr,
Ji bo çi zû te berdan berî dema ew germiyan
Qey diçî nava welêt, zozanên kurd serê çiyan
De fermo venişe tu pêlekî em bipeyvin
Osman Sebrî bendewariyeke mezin da dozên gelê
xwe û komela xwe, ew kete cihana welatê Xwe
navçe û herêmên wî,
lê ya herî balkêş hezkirina wî ji çiyayê Agirî
ew dibêje
Ho çiyayê Pirr qenc û rind
Bı şax û kuntarên xwe
Teqez wê Navê vî lehengê mêrxas, mirovê welatê
wî , zimanê wî, gelê Wî tu car ji bîra wî bi
qasî bihnekê Ji bal, wijdan û dilê wî bidûr
neket, dêwê çiyayê siwarê xebat û xameya pîroz
xwedan navê Rêzdar û birûmet, xwedan hesta herî
nazdar û pêtdar bi rastirîn gotin dawiya jiyana
xwe rist dike û dibêje
Dawî va westîm bûm kalemêr
Zindan ji bo min wek rikeha şêr .
|
