Selîm Biçûk


Ezê di serî de pirseke sivik bikim: Gelo Kerem Yûsiv çi dibêje? Belkî hin kes vê pirsê bixwînin û bikenin û bersiva min bi pirsek din bidin: Ma şîrove ji vê hevoka birêz Yûsiv re dibe? Ew zelal û bi serhişkî dibêje; tevî ku bi kurdî nizae wê bi kurdî binivîse. Ez pirsê kûrtir û firehtir dibînim û hêja ye ku di meydana kurdî de bibe cihê lêkolînên berfireh. Tenê di vê kurtegotarê de dixwazim balê bikişînim ser pirsgirêkek mezin ku bûye asteng li pêşiya pêşveçûna zimanê kurdî. Ev pirsgirêk bêtir ji rewşa bindestî û dagirkeriyê bi civata kurd ve girêdaye. Yek ji nexweşiyên giran yên gelê kurd û di serî de tevgera siyasî ya kurdistanî ye.
Kerem Yûsiv karibû hevoka xwe bi vî awayî binivîse: Ez kurd im û ezê bimînim kurd! Ji ber ku ziman bi xwe netewe ye. Bê ziman cihê neteweyekê li ser vê zemînê nîn e. Tenê ziman wek hêlînek xweristî ji bo çandê bi giştî dikare kesayetiya mirov form bike û şikil û awa bidiyê. Ziman ne tenê alavek têgihîştinê ye, ew avakerê kesayetiya netewî ye. Dema ez bi zimanên tirkî, erebî û farisî dixwînim, dinivîsim û dihizirim, ez bixwazim yan nexwazim di kesayetiya xwe de çanda wan milet û neteweyan bi cih dikim. Pirsgirêk ne tenê nivîsandin yan jî xwendina ziman e. Ji bo ku ez taybetiyên xwe yên netewî, giyanî û civakî biparêzim û bijîm pêwîst e ez bi zimanê xwe bijîm. Pêngava yekemîn jî ji bo jiyana bi ziman re û di ziman de bi fêrbûna wî zimanî dest pê dike. Ji bo ez kurd bimînim divê ez bi zimanê kurdî bijîm û ji bo ez bi zimanê kurdî bijîm divê ez kurdî fêr bibim.
Di aliyekî din de, pirsgirêka ku Kerem diavêje meydanê wek şûrekî du alî ye. Tevî ancamên xwe yên erênî dikare bibe sedema têkçûna zimanê kurdî jî. Ev aliyê nebaş yê pirsê girêdayî malperên kurdî û rêvebirên wan e. Tevî ne pêwîst e her yekî kurdî fêr bibe, bibe nivîskarekî kurdî lê kurdekî dilsoz dikare di destpêka fêrbûna kurdî de, wek nivîskarekî kurd jî tevgerê bike. Di vir de delamet û barê malperên kurdî ew e ku bi wî kurdî re alîkar bin û nivîsên wî li gora rêziman û rastnivîsa kurdî belav bikin. Berevajî vê yekê em dibînin ku piraniya malperan wan nivîsan wek ku tên diweşînin. Ji bo kesên nû dest pê dikin û kurdî fêr dibin pir caran ev malper çavkanî ne. Bi vî awayî rolek mezin dilîzin ku ew kes li ser bingehên şaş û bi tevîheviyek mezin ziman fêr bibin. Eger weha dewam bike û malperên kurdî çareseriyekê ji vê pirsgirêkê re nebînin wê ziyanek mezin bidin zimanê kurdî û dê nifşekî kurd li ser bingehên şaş û tevîhev fêrî kurdî bikin.
Aliyekî din yê pirsê ew e ku tevgera siyasî doza çareserkirina pirsa kurdî dike, ev çareserî di azadiya çand û zimanê kurdî de tê cî. Eger ziman û çand ne pirsa sereke be bo tevgera siyasî ya kurdî mirov dikare bêdawî nîşanên pirsê li ber wê tevgerê û xebata wê deyne. Armanca têkoşîna gelê kurd ne ew e ku desthilatdarekî biyanî bi yekî kurd biguhere, armanc azadiya neteweya kurd e û bê ziman çi wate bo vê neteweyê namîne.
Eger her kurdek mîna Kerem Yûsiv birik û serhişkî bibêje; ezê zimanê kurdî fêr bibim û bi zimanê kurdî bijîm, kurd gavek ragîr ber bi azadiya xwe ve diçin. Ev daxwaz ne tenê fêrbûna zimanekî ye, ew bêtir parastin û rizgariya neteweyekê ye. Girêdana bi ziman re girêdanek netewî ye û di serî de welatparêzî ye.
Kesekî bi zimanê erebî, tirkî û farisî dijî, bêçare dimîne ku heta bi radeyekê mîna ereb, tirk û farisan bihizire. Ji ber ku ziman avahiya bîr, boçûn û ramanê saz dike.
Dema em têbigihîjin ku ziman rolek hewqas mezin di kesayetiya netewî de dilîze dê ne tenê kerem vê gotinê bibêje. Bi milyonan kurd wê dubare bikin û ber bi fêrbûna kurdî de biherikin. Di serî de siyasetmedar û kesayetiyên kurd gereke pêşengiya vê yekê bikin û bibin mînak bo gelê kurd. Birêvebirina siyasetê bi zimanekî din nakokiyên bîrdozî (ideologie) û ramanî diafirîne û ev yek dibe asteng li pêşberî kar û xebatê. Ew siyasetmedarên kurd ku bi erebî, tirkî û farisî dihizirin, pilan û bernameyên siyasî pêşkêş dikin û bi wan zimanan têkoşînê birêve dibin wê nikaribin xwe ji çand û bîrdoziyên wan neteweyan rizgar bikin. Ew bîrdoziyên ku bi xwe li dijî pilan, bername û daxwazên gelê kurd in. Encama vê yekê zelaltir li Kurdistana Bakur tê xuyakirin ji ber ku li wî perçeyî pişavtin û helandin dijwartir li ser gelê kurd hatiye meşandin.
Di fêrbûn û bikaranîna ziman de tenê vînek xurt û daxwaz gerek e. Kî ew vîn û daxwaz li ba wî hebe dikare bi zimanê xwe fêr bibe. Her yek wek kerem Yûsiv bibêje: Ezê bi kurdî fêr bibim û bi kurdî bijîm ji bo ez kurd bimînim wê demê çi astengî namîne. Lê berî her kesî ev yek ji serok, pêşeng û kesayetiyên kurdî tê xwestin.