|
Îro(03.10.07), 17. salvegera
yekîtiya herdu Elmanyan e: Elmanya Rojava/ „Komara
Bonnê“ û Elmanya Rojhilat/ „Komara Berlînê“.
Bonn, ku di 03.10.1990-î de, yekemîn car, paş
dora 41 salan, çû Berlînê, û pê re, du Elmanya
bûn yek û du Elman jî bûn Elmanek, serencama
rûxandina yek ji mezintirîn, hovtirîn,
zalimtirîn û tirsnaktirîn dîwarên li ser rûyê vê
dinyayê bû.
Ma kî Berlînê nas nake, ku navdartirîn dîwar bû?
Kî bi Berlînê nebihîstiye, ku dîwar û dîwar bû?
Kî dîwar nas nake, ku ji Berlînê heta bi Berlînê
bû?
Paş 2. şerrê cîhanê, „Reicha Elmanî“, ku
paytexta wê Berlîn bû, kete jêr kontrola Amerîka,
Sovyêta berê, Brîtanya û Fransayê.
Berlîn, wê demê, bûbû çar Berlîn.
Berlîn, wek dergehekî herî mezin û sereke, ku 2.
şerrê cîhanê, tê re derbasî dinyayê bû, êdî bûbû
navenda „şerrê sar“ î dirêj, di navbera Rojhilat
û Rojava de.
Paşê, wek serencama nakokiyên dijwar, yên di
navbera herdu cîhanan de(Rojava û Rojhilat),
Elmanya berê, bi awayekî fêrmî, bû du parçe: Di
23.05.1949-an de, hersê beşên „Reicha Elmanî“,
yên li jêr desthilatdariya Rojava, bûn
BRD(Komara Elmanya yekgirtî), û di 07-ê Oktobera
heman salê de, beşê 4., yê girêdayî Sovyêta berê
jî, bû DDR(Komara Elmanya Demokratîk).
Yek ji navdartirîn û herweha sexttirîn sînorên
di navbera herdu Elmanyan de, bê guman, „Dîwarê
Berlînê“ bû.
Ev „dîwarê hov“, di 13.08.1961-ê de, bi qasî 155
km dirêj, û dora 3,60 m bilind, di navbera
destên herdu Berlînan de, hate avakirin.
Di 09.11.1989-an de, paş dora 28 salan ji êş,
bazdan û kuştina dîwar û dîwar, „Rojhilatê
Berlînê“ çû „Rojavayê wê“, dîwar hilweşiya û ew,
heta hetayê, di bîra Elmanyayê de, bû dîrok:
Dîroka welatekî bi du paytextan;
dîroka bajarekî bi du dergehan;
dîroka zimanekî bi du ferhengan;
dîroka destekî bi du bîran;
dîroka aliyekî bi du nimêjan;
dîroka asmanekî bi du baranan;
û dîroka dîwarekî bi du welatan.
Îro, „Berlîna dîwar“, dîrok e, ku ev Berlîn, wek
wê Berlînê paytext e.
Îro, „Dîwarê Berlînê“, dîrok e, ku destên vî
aliyê diwêr, wek wî alî, bi Elmanî, xweşik û
bilind, dijîn.
Îro herdu Elmanya dîrok in, ku Elmanyayek bê
dîwar, li vê Berlînê bi qasî wê Berlînê, li vê
berfê bi qasî wê berfê, li ser destên 90 mliyon
Elman, tê xwedîkirin, hezkirin û mezinkirinê.
Elmaya, wisa ji dîwaran; wisa, bi dîwaran; wisa,
li ser dîwaran; û wisa, di navbera dîwaran de,
hînî xwe û hînî yên din, bû:
Ew wisa, hîn bû, ku dîwar, çawa dikarin bibin
dest;
dikarin bibin bajarên xweşik û bilind;
dikarin bibin odeyên razanê;
bibin wexta ramûsanê;
bibin soz û civan;
bibin naqos û pirtûkan hişyar bikin;
bibin xaç û hezkirinê xweşiktir bikin;
bibin yarîgeh, gulîstan û dibistan û herin
zarokan;
bibin defter û tablo, daku zarok fantazya xwe,
di hişê wan de bikolin;
bibin awêne, daku yar di wan de, bi hev şa
bibin;
bibin rê û herin baranê;
û bibin „Weinachtsmann“ û herin „rojên bilind“ û
berfê.
Xelk wisa çûn dîwaran û ji dîwaran vegeriyan.
Wisa, dîwar bûn ew, û ew neman dîwar.
Wisa, ew çûn bîra dîwaran û dîwar ji bîra wan
çûn.
Wisa, ew, dîwar, hatin çandin, û wisa jî, wan
dîwar, ji xwîna xwe çinîn.
Li Berlînê, vê buharê, „war ew war e, lê dîwar
ne ew dîwar e“.
Lê li wir, ku paytext hîn dîwar in; „war bi qasî
dîwar, hîn ew war e, û dîwar jî, bi qasî war,
hîn ew dîwar e“.
War, hîn ew buhar e.
Buhar, hîn ew dîwar e.
Dîwar, hîn ew war e.
Her tişt, dîwar e.
Her kes, dîwar e:
Her tişt bi qasî her kesî,
dîwar û dîwar, dimeşe;
dîwar û dîwar, radibe û rûdine, diaxive,
distirê, dixwîne û dinivîse, gurûp û partiyan
çêdike, serî li roja xwe, bi „paçikan“ mezin
dike;
dîwar û dîwar, derbasî şevê dibe, xewnan dibîne
û ji sibehan dimîne.
Dîwar,
her kes û her tişt e.
Dîwar, li vir e; li wir e; navbera wir û vir e;
dîwar, ji vir heta bi wir e.
Ax, dîwar e;
Av, ba, û agir dîwar in.
Berî wan, dîwar e;
Piştî wan, dîwar e.
Xwedê, dîwar e.
Nimêj, dîwar e.
Soz, dîwar e.
Heval, dîwar e.
Dê û bav, dîwar in.
Welat û serok, dîwar in.
Û Baran, dîwar e.
Dîwar ez im; tu dîwar î.
Dîwar ew e; em, tev dîwar in.
Waaaa dîwarno???
-Belêêêê…
Hûn, bi qedrê navê xwe kin, ka bêjin: Hûn ji
kuderê tên, berê we li rexê kîjan axê û kîjan
avê ye?
- Ji dîwaran, ku tev dora te ne, bipirse.
Kengî hûn, dîwar, çêbûn looo?
- Tenê Xwedê û pirtûkên wî, û serokên vê dinyayê
û wê dinyayê, dizanin.
Hûn, çi ji dinyayê dixwazin?
- Em, dinyayê, ku bibe dîwarekî mezin, divên.
Hûn, xweziya xwe bi çi ditînin?
- Xwezî, dîwar e: „Dîwarbilindkirin“,
„dîwarçêkirin“ „dîwar-kirin“, „dîwar-perestin“,
„dîwar-pîrozkirin“, „dîwar-îzekirin“,
„dîwar-şîfrekirin û deşîfrekirin“,
„dîwar-dostî“, „dîwariyatî“, „dîwarîzm“… !!!
Hooo Kurdên dîwaran…
Waaa welatê ji dîwaran……
Hêêê xwîna dîwar…
Ma dîwar, bi Kurdî jî, ne wisa ne?
Ma em jî, bi Kurdî, ne wisa dîwar in?
Ma dîwar, bi Kurdî jî, ne wisa dijîn?
Ma hûn jî, wisa bi Kurdî, „pêjna dîwaran“,
dikin?
hoshengbroka@hotmail.com
|
